Urla Sakız Enginarı

Urla Sakız Enginarı, İzmir Yarımadasındaki Urla, Çeşme, Karaburun ve Balçova ilçeleriyle Mordoğan yöresinde yetişen erkenci bir Cynara scolymus L. çeşididir. Sofrada değerlendirilen baş, bitkinin çiçek tomurcuğudur; taze dönemde brakte yaprakları, çiçek tablası ve çiçek sapının öz kısmı tüketilir. Düz, parçalanmamış ilk yapraklar, su bardağı biçimindeki silindirik baş ve fazla sıkı olmayan çiçek tablası çeşidin görünüm ölçütleridir. Kasım – Nisan aylarındaki hasat, Yarımadanın Eylül -Nisan döneminde süren ılık ve nemli deniz iklimiyle bağlantılıdır. Optimum gelişme sıcaklığı 15 18°C'ler arasıdır; sıcaklık 0°C altına indiğinde yapraklar ve başlar don zararı görür. Gelişme 20°C’nin üzerinde yavaşlar, 25°C’nin üzerinde durur; sıcak ve kurak ortam başta sertleşme ile liflenmeye yol açar. Çok yıllık bitki 10 yıl canlı kalabilir, ekonomik ömrü ise 6 ila 8 yıldır. Aktif büyümeyi başlatan “uyandırma suyu” Ağustos ayı ortalarında verilir; başlar toprak altı gövdedeki uyur gözlerin gelişmesiyle oluşur. Derin, organik maddesi zengin ve iyi drene edilen topraklarda pH 6.0 -6.5, organik madde yaklaşık % 2 olmalıdır. Plantasyon kurulmadan önce arazi 50 -80 cm derinlikte işlenir; organik madde yetersizse dekara 4 –6 ton civarında çiftlik gübresi uygulanabilir. Urla Sakız Enginarı tohumla değil, kök ve kök boğazında oluşan, halk arasında “piç” denilen dip sürgünleriyle çoğaltılır. Rizom üzerindeki ve bahçıvanların “meme” adını verdiği yan gözler de bitkinin vejetatif yapısının parçalarıdır.