Bergama Parşömeni/ Bergama Kâğıdı

Bergama Parşömeni veya Bergama Kâğıdı, yalnızca kireç solüsyonuyla inceltilen hayvan derisinden üretilmiş, üzerine yazı ve baskı uygulanabilen bir malzemedir. Şekillendirilebildiği için görsel sanatlarda, süs eşyalarında ve hediyelik ürünlerde de kullanılabilir. MÖ II. Yüzyıla uzanan geçmişinde Membrana Pergamena ve Charta Pergamena adlarıyla da kayda geçmiştir. Pergamon Kütüphanesi ile İskenderiye Kütüphanesi arasındaki rekabet sırasında Mısır’ın papirüs ihracını yasaklaması, Pergamon Krallığını başka bir yazı yüzeyi aramaya yöneltmiştir. Krates ve İrodikos adlı kütüphaneciler oğlak derisini incelterek parşömen üretmiş, Pergamon Kütüphanesi parşömene yazılan binlerce kitabı barındırmıştır. Üretimde çoğunlukla oğlak ve koyun derisi seçilse de bütün hayvan derileri kullanılabilir. Tuzlanmış deri, temiz su akıncaya kadar yıkandıktan sonra bir gün suda tutulur. Ardından yoğun sönmüş kireç solüsyonunda yaklaşık bir hafta bekletilerek tüylerin katmanlardan ayrılması sağlanır. Tüyleri giderilen deri, kavalet veya etleme sehpası üzerinde yay biçimli etleme bıçağıyla et ve yağ dokusundan temizlenir. Daha seyrek kireç havuzundaki dinlenme, mevsime göre bir hafta ile on gün sürer; sonrasında liflerdeki kireç suyla uzaklaştırılır. Büyük gergi tahtasına alınan deri, yarım daire biçimli lunellum ile kazınıp inceltilir ve ponza taşıyla perdahlanır. Çerçevede kuruyan malzeme kâğıt biçimini alır; istenen ölçülerde kesilebilir, ortasından ve kenarlarından birleştirilerek sayfalara dönüştürülebilir. Tuzlanmış deriden tamamlanmış parşömene ulaşan yerel süreç yaklaşık bir ay sürer.