Aydın Çam Fıstığı

Aydın Çam Fıstığı, Pinus pinea Lin. ağaçlarının kozalaklarından çıkarılan, kabuğu ve zarı uzaklaştırılmış endosperm bölümüdür. Embriyo taşıyan meyve bir ucu çok sivri elipsoidi andırır; gövdesi az dolgun, rengi açık-koyu krem, sivri ucu kirli sarıya yakındır. Ağaçlar Büyük Menderes Nehrinden sulanan platolarda, denizden 70 km içeride ve 860 m rakıma kadar yetişir; kısa süreli -18 °C donlara dayanabilir. Kozalak sayısı ağaç başına 50 -60 adet, hektardaki ortalama verim 120 kg’dır. Poyraz, imbat ve dağ köylerindeki meltemler çiçeklenme döneminde tozlanmayı artırır. Genç ağaçlarda 10-15 yıl boyunca aralama yapılır; 40 yaşından itibaren mesafe 10x10 ya da 12x12 metreye çıkarılarak geniş tepe çatısı desteklenir. En geç 40 yaşına kadar ışık alamayan ve meyve tutmayan dallar budanır. Doğal yağış su ihtiyacını karşıladığı için ilave sulama yapılmaz; ilaçlama haziran ayında veya temmuz ayının ilk haftasında uygulanır. 3 yıl olgunlaşarak kırmızımsı kestane rengine gelen kozalaklar ocak ilâ nisan aylarında sırıkla düşürülür veya gövde sarsıcıyla toplanır. Geleneksel yöntemde kozalaklar hazirana kadar örtülü yığınlarda bekletilir, ardından güneşte açılarak kabuklu tohumlarını bırakır. Makine kullanılan yöntemde kozalaklar doğrudan kırılır; kabuklu fıstıklar su dolu varillerde bekletildikten sonra ayrılanlar yüzeyden alınır. Beton üzerinde 2-3 gün karıştırılarak kurutulan içlerin 100 adet ağırlığı 13,36-21,17 g, boyu 12,41-14,16 mm, eni 4,14-6,02 mm aralığındadır. Kabuksuz sunulan ürünün iç randımanı %21,38-28,55, protein oranı %30,31-39,63 ve yağındaki linoleik asit oranı 47,27-51,00 aralığındadır.