Ayaş Dutu

Ayaş Dutu, Morus alba türündeki akdut ağaçlarının yaş olarak tüketilen veya güneşte kurutulan meyvesidir. İri ve dolgun meyveler 25-30 mm uzunluğunda, kahverengi çekirdekler ise aken biçiminde ve 1 -2 mm boyundadır. Taze olgun meyvenin 100 g’ında % 85,0-87,6 su, 1,2-1,44 g protein, 9,8-18 g karbonhidrat ve 1,5-1,7 g lif bulunur. Ekşi tadı oluşturan malik asit miktarı %1,1-1,9, dut tanesindeki SÇKM(Brix) değeri ise 20,71-22,0 aralığındadır. Büyük taç oluşturan ağaçlar arasında en az 7 -8 m bırakılır; fidan dikimi mart ve nisan aylarında yapılır. Dikim çukurlarına çiftlik gübresi verilir, fidan çevresindeki toprak sıkıştırılır ve ardından can suyu uygulanır. Tohumla üretimde hazırlanmış fide yataklarına ekim yapıldığında % 90 -100 çimlenme sağlanabilir; 1 kg meyvede yaklaşık 450.000 tohum bulunur. Temmuz –ağustos aylarında alınan tohumlar canlılığını hızlı yitirdiğinden hemen ekilmeyecekse +4 °C‘de buzdolabında korunur. Sulama haftada bir ya da 15 günde bir yapılabilir; ağaç için günde 9-13 saatlik ışıklanma yeterlidir. Haziran ve temmuz aylarındaki hasat serin saatlerde elle toplama veya meyveleri kuru, temiz örtülere silkeleme yoluyla gerçekleştirilir. İklime bağlı olarak mevsim boyunca 7-10 defa toplama yapılabilir. Yıkanmamış yaş meyve 0 -4 °C’de ve % 90 -95 nemde 1-2 gün saklanırken, %7,0-8,0 rutubete indirilen kurutulmuş ürün en az 2 yıl muhafaza edilebilir.