Hatay Sarısı İpeği

Hatay Sarısı İpeği, yerel Hatay sarısı ipek böceğinin açık sarıdan turuncuya uzanan renklerde ördüğü kozanın filament veya uzun elyaf ştapel biçiminde ipliğe dönüştürülmesiyle elde edilir. Tırtıl döneminin beşinci aşamasında çıkarılan salgı havayla temas edince sertleşerek koza lifini meydana getirir. Son dönem larvalarında abdomen bacaklarının parlak sarı olması, abdomenin 2. segmentindeki parantez biçimli markaj ve 5. segmentteki yıldız noktası ayırt edici işaretlerdir. Mart -nisan aylarından sonra yumurtadan çıkan larvalar, koza örmeye geçinceye kadar dut yapraklarıyla beslenir. Hatuni dutu mayıs ayı ortalarında, Yabani mayıs ayının son haftasında, Beyrudi ve Şami ise haziranın ilk haftasında olgunlaşır. Nisan ayında başlayan elde eğirme sürecinde larvaların beslenmesi ve koza örmesi yaklaşık 40 -45 gün sürer. 4 uyku ve 5 yaş geçiren böcek, 5. yaşından başlayarak yaklaşık 10 gün içinde kozasını tamamlar. Kelebeğin çıkışıyla delinen kozalar, 40 l soğuk suda çözdürülen 100 g sodyum karbonatın kaynatılması ve karışıma 100 g koza eklenmesiyle yumuşatılır. Ortalama 25 -30 dakika kaynayan kozalar bol soğuk suyla yıkanır, gölgede kurutulur, elle tiftilir ve kirman ya da iğ ile eğrilir. Kelebeğin çıkmadığı fırınlanmış kozalarda ise kaynar sudan lif uçları çekilerek el çıkrığına sarılır. Oluşan lif demetleri büküm makaralarında “S” veya “Z” yönünde bükülüp dokumaya hazır iplik haline getirilir. Hatay’da koza örme tezgâhlarına katır tırnağı ile Fabaceae familyasından bitkilerin ince dalları yerleştirilir; kozalar krem renginden koyu sarıya ve turuncuya kadar yaklaşık 20 tonda oluşabilir.