Akdağmadeni Salebi

Akdağmadeni Salebi, Yozgat’ın Akdağmadeni ilçesinde yetişen Dactylorhiza romana bitkisinin kurutulmuş yumrularının taş değirmende öğütülmesiyle elde edilir. Çam ve meşe bakımından zengin blok ormanlar, ilkbahar ve sonbaharda Karadeniz iklimine benzer yağışlı ve rüzgârlı, yazın karasal koşullar gösterir. Humusça zengin üretim alanlarında toprak analizi yapılır; sonuca göre kükürt ve gübre desteği sağlanıp yabancı otlar temizlenir. Alternaria hastalığına karşı yıkanan yumrular, 1 m genişliğindeki tahtalarda 25 cm ayrılmış 2 damlama hattının 5-8 cm yanlarına dikilir. Hatlardaki damlama delikleri 10 cm aralıklıdır; eylül ayının ilk haftalarındaki dikimin ardından haftada bir kere 2 saat sulama uygulanır. Toprak yüzeyi kış direncini desteklemek amacıyla çamur ya da malçla kapatılır ve yumrular 10 -12 cm derinlikte gelişir. Mayıs ayının son haftası ile haziran ayının ilk haftalarında söküm yapılır; oluşan 1 veya daha fazla yeni yumru alınır. Önceki yıldan kalan artık yumru yeniden toprağa gömülür, ardından gelecek hasada hazırlık için her hafta 2 saatlik sulama sürdürülür. Temiz suyla yıkanan yumrulara 80-100 ℃ arasında ısıl işlem uygulanır; 10-15 gün kurutulduktan sonra ışıksız, nemsiz ve oda sıcaklığındaki ortamda depolanır. Üründe glukomannan %45-55, mannoz %30-35, glikoz %15-20, azot %0,3-0,6 ve protein %3-5 aralığındadır. İçecek hazırlanırken 1 litre kaynamış süte 5 gr salep ile 80 gr şeker karışımı eklenip yaklaşık 30 dakika karıştırılır; ürün 0-5 ℃ sıcaklıkta korunur.