Üstünler Konağı

Rehber Notu

Üstünler Konağı, 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başlarında inşa edilmiştir. Ernest Chanter’in 1881 tarihli fotoğrafında henüz mevcut olmayan yapı, Gertrude Bell’in 1911’de çektiği karelerde ise görülmektedir. Bu veriler konağın inşa sürecinin 19. yüzyıl sonrasında tamamlandığını göstermektedir. Ayrıca 1925’teki toplumsal olaylar sırasında kuzeydeki Rabad Kapısı’nın kapatıldığı da belgelerden anlaşılmaktadır. Mimari plan bakımından konak, avlu etrafında gelişen çok birimli yapısıyla Silvan’daki en büyük evlerden biri olarak öne çıkar.

Hikâyesi

Üstünler Konağı, 1881 tarihli fotoğrafta bulunmamasına karşılık 1911 görüntülerinde yer alan, iki katlı ve avlu çevresinde düzenlenmiş bir Silvan konutudur. Doğrudan sur burçlarına oturtulan ilk kat, kuzey-güney doğrultusunda sıralanmış dört dikdörtgen birim ile orta eksendeki giriş holünden oluşur. Bu holden haremlik ve selamlık bölümlerine geçilirken ahşap merdivenler ikinci kata bağlantı sağlar. Batı sur temellerine eklenen uzun mekân, üst kattaki bağımsız odanın altında bir zemin oluşturur. İkinci katta doğu cephesi boyunca üç dikdörtgen oda sıralanır; orta hol batıya dönerek L biçimini alır. Kuzeybatıdaki yuvarlak burcun üzerinde bir oda, arkasında küçük odalar ve tuvaletler bulunur. Kuzeydoğu odasının ahşap tavanında bitkisel motifler, hilaller, çiçekler ve şemseler; duvarlarında sütunçeli, kemerli ve çiçek dallı alçı panolar kullanılmıştır. Selamlık kapısı dilimli kemerli niş, gömme sütun ve kabartmalı madalyonlarla; haremlik kapısı ise üçgen alınlık, gül pencereleri ve madalyonlarla düzenlenmiştir. İkinci kat cephesindeki yuvarlak kemerli pencerelere damla biçimli açıklıklar, korniş köşelerine insan yüzlü masklar eşlik eder. Ahşap kirişli toprak dam sonradan beton çatıya çevrilmiş, 2013 tarihli restorasyon projesi onaylandıktan sonra konak restore edilmiştir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri