Elazığ Çedene Kahvesi

Elazığ Çedene Kahvesi, Pistacia terebinthus L. ağacının güneşte kurutulmuş, kavrulmuş ve öğütülmüş meyvelerinden elde edilen koyu kahverengi, macun kıvamlı bir kahve ikamesidir. Elazığ’ın dağlık ve kayalık kesimlerinde yabani yetişen çedene, tarımsal işleme gerek duymadan ekim-kasım aylarında olgunlaşır. İlin 1067 m rakımı, derin ve alkali toprakları, ışıklanma süresi, ırmakları ve Keban Barajının oluşturduğu mikro klima ağacın fizyolojik ihtiyaçlarını karşılar. Yeşil mavi renge ulaşan meyveler elle toplanır, yıkanır ve 2-3 gün güneşte kurumaya bırakılır. Kuruyan taneler katkı maddesi eklenmeden, acılaşmalarına izin verilmeden hafif kahverengiye dönünceye kadar kavrulur. Taş dibekte dövme veya taş değirmen makinede çekme işlemi, meyvenin %35-50 oranındaki ham yağı nedeniyle ürünü macun hâline getirir. Kavanozda beklerken yüzeyde yağ tabakası oluşabildiği için kullanımdan önce karıştırılarak homojen kıvam sağlanır. Kuru madde miktarı ağırlıkça en az %75, en fazla %85 sınırında bulunan ürün pişirildiğinde tamamen çözünür; tadında odunsu ve baharatlı nitelikler bulunur. Bir fincanlık hazırlamada 65-80 g su ya da süt ile 10 g çedene kahvesi cezveye konur. Tercihe bağlı olarak 10 g şeker eklenen karışım orta ateşte kaynayıncaya kadar pişirilir. Elazığ bölgesindeki çedene kahvesi üretimi, Sultan II. Abdulhamid Han’ın Tarsuslu Tabip Osman Hayri Mürşit Efendi’ye 1881 yılında hazırlattığı Kenzü’s-Sıhhatü’l-Ebdâniyye Eser-i Mürşid-i Osmâniyye adlı tıp kitabında da kayıtlıdır.