Toptaşı Askeri Rüştiyesi

Rehber Notu

Toptaşı Caddesi üzerinde ve bu caddenin Sarı Mehmet Sokağı ile birleştiği yerdedir. Bina, bugün Sokollu İlköğretim Okulu olarak kullanılmaktadır. Okulun bahçesinde, Acı Çeşme ismiyle de yad edilen Topçu Kaymakamı Emin Bey’in 1271 (1854-55) tarihinde yaptırdığı hayvan sulamaya yarayan çeşmesi; okulun sağ tarafında 991 (1583) tarihinde Nurbânu Valide Sultan Camii Külliyesi ile beraber, Mimar Sinan’a yaptırılan çifte hamam; tam karşısında fevkânî Aşçıbaşı Konağı ile altındaki tonoz çatılı dükkânları ve bacası yakın zamanda yıkılmış olan Tavukhane Ocağı bulunmaktadır.

Hikâyesi

Toptaşı Askerî Rüştiyesi, Toptaşı Caddesi’nin Sarı Mehmet Sokağı ile birleştiği köşede bulunan iki katlı taş bir okul yapısıdır. Toptaşı Külliyesi için tabhane olarak inşa edilen binanın üst katı yuvarlak kemerlere oturur, orta bölümünde geniş bir avlu bulunur. Yapı 1793-1808 arasında Süvari Kışlası olarak kullanılmış; geçirdiği tadil ve onarımlar ilk inşa özelliklerinin büyük bölümünü ortadan kaldırmıştır. Süvari Ocağı, Selimiye Kışlası yanındaki yeni kışlanın yaklaşık 1805’te yapılmasının ardından buradan taşınmıştır. Sultan Abdülaziz döneminde subay ihtiyacı için 1292’de açılan dokuz askerî rüştiyeden biri Toptaşı’nda eğitime başlamıştır. 1293 tarihli salname, okulda altı öğretmen, bir dahiliye subayı ve 148 öğrenci bulunduğunu kaydeder. Paşakapı Askerî Rüştiyesi 1309’da mülkiye rüştiyesine bırakılınca Toptaşı askerî eğitim için yeterli görülmüştür. Cümle kapısının sağındaki iki ve solundaki dört dükkân sonradan ana binaya birleştirilmiştir. Kapının iki yanında mermer oluklu sütunlar, bunların üzerinde Korent başlıkları ve vazolar yer alır. Mermer kapı kemerini dört satırlı, sekiz mısralı ve 1292 tarihli kitabe tamamlar. Kornişteki “Mekteb-i Rüşdiye-i Askeriyye” yazısı Osmanlı armasıyla çevrelenmiş, en üstteki Sultan Abdülaziz tuğrası sonradan kazınmıştır. Bina bugün Sokollu İlköğretim Okulu olarak kullanılmaktadır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri