Satyros Manastırı

Rehber Notu

Küçükyalı ArkeoPark, İstanbul’un Asya Yakası’ndaki, tek aktif kentsel arkeolojik kazı alanıdır. Küçükyalı arkeolojik alanı, 1950ler’in sonunda, 9. yüzyılda Bizans döneminde inşa edilen ve İslam esintileri taşıyan ilk saray olarak tanımlanmıştır. Ancak 1950’lerden sonra alanla ilgili detaylı çalışmalar yapılmamıştır.

Hikâyesi

Satyros Manastırı, İgnatios tarafından MS 866-877 arasında Küçükyalı’da yaptırılan büyük ölçekli bir Orta Bizans manastırıdır. Alan, 1950’lerin sonunda İslam etkileri taşıyan 9. yüzyıl sarayı olarak tanımlanmış; 2000’lerin başında başlayan yüzey araştırmaları, kazılar ve arşiv çalışmaları bu yorumu değiştirmiştir. Yeni çalışmalar yapıyı, bir Bizans imparatorunun oğlu ve hadım patrik olan İgnatios’un banliyöde kurdurduğu manastırla ilişkilendirmiştir. Başmelek Mikail’e adanan kilisenin yanındaki mezar odasına İgnatios’un MS 867’de gömüldüğü, yazılı kaynaklar ve yapı bağlamı üzerinden bilinmektedir. Manastır yaşamı geç Bizans dönemine kadar sürmüş, 14. yüzyıl ortalarında Osmanlı birliklerinin bölgeyi ele geçirmesinden sonra sona ermiştir. Kazılarda çatışmaya ait bir iz bulunmadığı gibi, yapıların Osmanlı döneminde kullanıldığını gösteren bir mimari müdahale de saptanmamıştır. Kompleksin sarnıcı, kilisesi ve kulesi korunmuş; diğer manastır bölümleri ise ayakta kalmamıştır. Küçükyalı ArkeoPark’taki devam eden kazılar, mevcut kilise, sarnıç ve kule üzerinden manastırın planına ilişkin yeni veriler üretmektedir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri