Aya İrini

Rehber Notu

4. yüzyılda inşa edilen Aya İrini Kilisesi, 532 yılında geçirdiği yangın sonrasında Doğu Roma İmparatoru Justinianus tarafından 548 yılında yeniden yaptırılmıştır. Üç nefli bazilikal planlı yapı, ana mekân (naos), narteks (giriş) ve atrium (avlu) olarak üç bölümden oluşur. Apsis yarım kubbesinde altın yaldızlı mozaik zemin üzerine geniş kollu bir haç, apsis kemerinde Tevrat’tan alınmış “yeryüzünde yaptığı güzel icraatla cennet mekânına yükselişini sağlayanın adı Tanrı’dır” anlamına gelen bir yazı bulunur.

Hikâyesi

Aya İrini, 4. yüzyılda kurulmuş ve 532 yangınının ardından İmparator Justinianus tarafından 548 yılında yeniden yaptırılmış üç nefli bir bazilikadır. Plan, naos, narteks ve atrium bölümlerinden oluşur; apsis yarım kubbesinde altın yaldızlı mozaik zemin üzerinde geniş kollu bir haç yer alır. Apsis kemerine Tevrat’tan alınan ve Tanrı’nın güzel icraatla cennet mekânına yükselişi sağladığını bildiren bir yazı işlenmiştir. İstanbul’un fethinden sonra camiye çevrilmeyen kilise, silah ve ganimetlerin depolandığı Cebehane olarak kullanılmıştır. III. Ahmed döneminde eklenen giriş revakındaki 1726 tarihli kitabe, yapının Darü’l-Esliha olarak onarıldığını ve silahların burada düzenlendiğini gösterir. Aynı revaktaki 1744 tarihli ikinci kitabe, I. Mahmud dönemindeki onarımlardan sonra kilisenin yeniden Cebehane yapıldığını kaydeder. Harbiye Ambarı adıyla 19. yüzyılda depo işlevini sürdüren yapı, 1846’da Fethi Ahmed Paşa’nın girişimiyle eski silahlar ve eski eserler için iki bölümlü müzeye dönüştürülmüş, 1908-1940 arasında Askeri Müze olarak kullanılmıştır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri