Cevahir Bedesteni

Rehber Notu

Sahip oldukları önemli özellikler sayesinde İstanbul Kapalıçarşı’sının günümüz hâlini almasını sağlayan en önemli ticaret yapıları bahsi geçen bu ilk bedestenlerdir. Günümüze kadar çeşitli işlev ve yapısal değişiklik geçirerek ticari faaliyetlere merkezlik yapmaya devam eden bu üç bedestenin ilki Eski-İç Bedesten olarak da anılan Cevahir Bedesteni’dir.

Hikâyesi

Cevahir Bedesteni, Fatih Sultan Mehmed’in fermanıyla 1461 yılında, fetih sırasında zarar gören İstanbul’un ekonomisini canlandırmak amacıyla inşa edilmiştir. Eski-İç Bedesten adıyla da bilinen yapı, 1336 m² alana yayılır ve Kapalıçarşı’nın merkezinde, Sahaflar Çarşısı’na yakın bir konumda bulunur. XV. yüzyılda depo, perakende çarşısı, kervan hazırlıklarının yürütüldüğü lojistik üs, lonca yönetimlerinin bulunduğu idari merkez ve değerli malların korunduğu banka işlevlerini bir arada barındırmıştır. Bedestendeki dükkânlara, altın, gümüş, para ve değerli evrak için kiralanan dolaplar, kasalar ve çeşitli emtia ambarları eşlik etmiştir. İlk dönemde yapının içinde 124, dışında 72 sabit dükkân bulunduğu bilinmektedir. Dükkân sayısı 1520’lerde iç bölümde 126’ya, dış çevrede ise 782’ye çıkarak ticaretin bedesten çevresinde genişlediğini gösterir. Bu büyüme, dükkân talebiyle birlikte devir ücretlerini ve kiraları da yükseltmiştir. Talep ile kira artışı, ikinci ticaret yapısı olan Sandal Bedesteni’nin 1520’de kurulmasına kadar sürmüştür. Çeşitli işlev ve yapı değişiklikleri geçiren Cevahir Bedesteni, dükkânları, kiralık kasaları ve ambarlarıyla ticari faaliyetlerin merkezlerinden biri olarak kullanılmaya devam etmiştir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri