Malkoçoğlu Mehmet Bey Türbesi

Rehber Notu

Türbenin kitabesi: Kad intekale el-merhûm el-mağfûr min dâr’ül-fenâ İlâ dâr’ül-beka Muhammed bin Malkoç sene seb’a ve semânîn ve seb’a mie. Malkoçoğlu Türbesi Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’nin sokak aşırı karşısında bulunmaktadır. Yakın tarihlere gelinceye kadar büyük bir kabristanın içinde yer almaktaydı. Cephesindeki sülüs hatla oyma olarak işlenmiş iki satırlık mermer kitâbeden türbenin, kimliği hakkında açık bilgi elde edilemeyen, 787’de (1385) vefat etmiş Mehmed b. Malkoç adlı bir kişiye ait olduğu öğrenilmektedir.

Hikâyesi

Malkoçoğlu Mehmet Bey Türbesi, cephesindeki iki satırlı mermer kitabeye göre 787’de, yani 1385’te ölen Mehmed b. Malkoç için yapılmıştır. Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’nin karşısındaki yapı, yakın dönemlere kadar geniş bir mezarlığın içinde bulunuyordu. Sülüs hatla oyulan kitabenin çerçevesindeki Grek harfleri Halil Ethem tarafından “Usta Stephanos” şeklinde okunmuş, ancak bu adın yapının ustasına mı yoksa mermer yazıyı işleyene mi ait olduğu belirlenememiştir. Halil Ethem türbeyi inceleyerek kitabeyi 1912’de yayımlamış, estampajını 1933’te 417 kitabe kopyasıyla Türk Tarih Kurumuna bağışlamıştır. XX. yüzyıl başında kısmen yıkılan yapının 1940’lı yıllarda yalnız büyük köşe payeleri görülebiliyordu. Çevresindeki mezarlık kaldırıldıktan sonra türbenin yeri korunmuş, 1948’de Gebze’deki bir ilkokula götürüldüğü bildirilen kitabenin sonraki konumu saptanamamıştır. Yıkılmadan önce çekilen fotoğraf İstanbul Arkeoloji Müzelerinde, Hasan Ergezen’in 1945’e doğru hazırladığı plan ve rölöve de aynı kurumda saklanmıştır. Yaklaşık 6 × 6 metre ölçüsündeki kare bina, taş ve tuğlanın sıralar halinde birlikte kullanıldığı bir duvar örgüsüne sahipti. Dört cephenin her birinde taş ile aralarına yerleştirilen tuğlalardan örülmüş ikişer yuvarlak kemer bulunuyordu. Bu kemerlerde klasik sivri Türk kemeri yerine yarım yuvarlak biçim uygulanmıştı.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri