Kalender Kasrı

Rehber Notu

Kasır Köybaşı caddesinde, Tarabya ile Kireçburnu Yeniköy arasında, Kalender mevkiinde yer almaktadır. Eski İstanbul’un ünlü mesirelerinden olan bu mevkide ilk olarak, I. Ahmed döneminde (1603-1617), Sultan Ahmed Camii’nin bina eminlerinden Kalender Çavuşun bir sahilsaray inşa ettirdiği tespit edilmektedir. Ahşap olduğu anlaşılan bu yapı kısa bir süre sonra harap düşerek ortadan kalkmış, sahilsaraydan geriye kalan bahçe, uzun yıllar, Boğaziçi’nin asayişinden sorumlu bostancılar tarafından karakol olarak kullanılmıştır.

Hikâyesi

Kalender Kasrı’nın bugünkü kâgir gövdesi, Sultan Abdülaziz’in saltanatının ilk yıllarında Sarkis Balyan’ın tasarımıyla iki katlı olarak inşa edilmiştir. Kalender mevkiindeki ilk yapı, I. Ahmed döneminde 1603-1617 arasında Kalender Çavuş’un yaptırdığı ahşap sahilsaraydı. Bu sahilsaray harap olup ortadan kalkınca bahçesi bostancıların karakolu olarak kullanılmıştır. III. Ahmed döneminde 1703-1730 arasında alana bir biniş kasrı eklenmiş ve bahçe mesire şeklinde düzenlenmiştir. Patrona Halil İsyanı sonrasındaki ihmalin ardından 18. yüzyılın ikinci yarısında kasır ve bahçe yeniden imar edilmiş; Koca Ragıb Paşa burada namazgâh ile çeşme yaptırmıştır. III. Selim yapıyı yenileyip yaz aylarında musiki toplantıları düzenlemiş, Ağa Hüseyin Paşa ise II. Mahmud döneminde mevkiye su getirtmiştir. 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında sancak-ı şerif, kasrın salonlarından birinde muhafaza edilmiştir. Abdülaziz, 17 Eylül 1864’te Prens Murat’ı burada kabul etmiştir. Kasır 1933’te Milli Eğitim Bakanlığına devredilip ortaokula çevrilmiş, terk edildikten sonra çıkan yangında iç bezemelerini bütünüyle kaybetmiştir. 1950’lerin sonunda Cemal Tural’ın girişimiyle ordu mensupları için dinlenme tesisine dönüştürülen bina, bir bodrum ve iki kattan oluşur. Batı cephesindeki basık kemerli mermer söveli girişe çift merdivenli sahanlık, Boğaz cephesine ise mermer sütunlu balkon ile onun altındaki eyvan bağlanmıştır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri