Trapezus Rıhtımı

Rehber Notu

Trapezus Rıhtımı, Roma döneminde, M.S. 120’li yıllarda Roma kralı Hadrianus tarafından yaptırıldığı düşünülen, Trabzon Kalesi’nin Aşağıhisar bölümündeki surun doğusuna bitişik, Kadınlar Pazarı’nın bulunduğu alanda yer alan bir rıhtım–iskele yapısıdır. Yapı, antik çağdan itibaren ticari işlevi bulunan bir alanda yer almakta olup, Roma dönemine ait liman sisteminin bir parçası olarak inşa edilmiştir. Rıhtım, Kuzgundere vadi içerisine yerleştirilmiş şekilde tasarlanmıştır.

Hikâyesi

Trapezus Rıhtımı, Roma döneminde M.S. 120’li yıllarda Hadrianus tarafından yaptırıldığı düşünülen bir rıhtım ve iskele düzenidir. Trabzon Kalesi’nin Aşağıhisar surunun doğusuna bitişen yapı, bugünkü Kadınlar Pazarı alanında ve Kuzgundere vadisinin içinde konumlandırılmıştır. Vadide yaklaşık on metre ilerleyebilen tekneler, rıhtıma yanaşarak yüklerini burada boşaltabiliyordu. Rıhtımın arkasında kapatılmış küçük bir kapı, onun yanında ise antik kente geçiş sağlayan daha büyük bir kapı bulunduğu belirtilmektedir. Moloz ve Pazarkapı çevresini kapsayan Aşağıhisar, Hadrianus limanından önce de yaşam ve savunma alanı olarak kullanılmıştır. Limanın kurulmasıyla sur, kapılar, rıhtım ve mendirekler deniz bağlantılı bir kentsel düzen oluşturmuştur. Bölgede 1300 yılında bir kale inşa edilmiş, limanın mendirekleri ise 1970’li yıllara kadar kullanılabilmiştir. Daha sonra yürütülen dolgu çalışmaları mendireklerle birlikte rıhtımı da toprak altında bırakmıştır. Yapı, Kadınlar Hali Pazarı’nın Tabakhane kentsel dönüşüm projesi kapsamında 2020 yılında yıktırılması sırasında yeniden açığa çıkmıştır. Arkeolojik kazı yapılmayan kesim, kaleyi korumak ve zemini sağlamlaştırmak amacıyla geçici dolgu malzemesiyle kapatılmıştır. Kazıların ardından alanın Roma rıhtımı olarak düzenlenmesi ve yapının restore edilmesi öngörülmektedir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri