Hızırbey Camii, Trabzon

Rehber Notu

Hızırbey Camii 1562 yılında inşa edilmiştir. Arşiv kayıtlarında “Eksotha Mescidi” adıyla geçen yapı, 1798 yılında yeniden yapılmış, 1837 yılında ise kapsamlı bir onarım geçirmiştir. Ayrıca 1859 ve 1903 yıllarında da onarımlar görmüş, böylece zaman içinde birçok defa yenilenmiştir. Caminin bugünkü durumu ise 1996 ve 2010 yıllarında tamamen yeniden inşa edilmesiyle oluşmuştur. Mimari açıdan değerlendirildiğinde, yapı iki üniteden meydana gelen bir cami planına sahiptir. Kesme taş malzeme kullanılarak yığma sistemde inşa edilmiştir.

Hikâyesi

1562 yılında inşa edilen Hızırbey Camii, arşiv kayıtlarında “Eksotha Mescidi” adıyla belirtilir. Yapı 1798’de yeniden yapılmış; 1837, 1859 ve 1903 yıllarında onarılmıştır. Bugünkü cami, 1996 ve 2010’daki bütünüyle yeniden inşa çalışmaları sonucunda biçimlenmiştir. Kuzey-güney doğrultusundaki iki üniteli plan, kesme taşla örülmüş yığma duvarlar içinde düzenlenir. Ana giriş batı cephesine açılırken doğudaki ikinci kapı kullanılmamaktadır. Kuzeybatı köşesindeki minare, silindire yaklaşan çokgen gövdesi ve tek şerefesiyle yükselir. Güney ünitesinin pencereleri 20. yüzyıl başlarına bağlanan mimari nitelikler gösterir. İç mekândaki iki serbest ayakla beden duvarlarının taşıdığı kubbe, sağır kemerlerin dıştan çevrelediği yüksek ve dairesel kasnağa oturur. Kademeli niş biçimindeki mihrabın iki yanında, yivli gövdeleri dışarı taşan ve bitkisel bezemeli başlıklarla tamamlanan sütunlar bulunur. Güney cephesindeki pencere üzerinde yer alan kitabe, caminin H. 8 Rebiülevvel 1213, M. 20 Ağustos 1798 tarihinde yeniden inşa edildiğini bildirir. Avlu kapısının solundaki abdestlik duvarına yerleştirilen diğer kitabe ise H. 1253, M. 1837 onarımını kaydeder. Aynı kitabenin metninde H. 1276, M. 1859 ve H. 1321, M. 1903 yıllarında gerçekleştirilen sonraki müdahaleler de belirtilmiştir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri