Alaca Kümbeti

Rehber Notu

Emir Celaleddin bin Muhammed Kümbeti veya yaygın adıyla Alaca Kümbet, 1184–1190 yılları arasında inşa edilmiş olup Selçuklu dönemi anıt mezar mimarisinin dikkat çekici örneklerinden biridir. Yapı, kübik bir gövdenin üst kısmının pahlanmasıyla elde edilen sekizgen kasnak üzerine oturtulmuş, içten kubbe dıştan ise piramidal külahla örtülmüştür. Kare planlı gövdenin pahları güneyde üçgen, kuzeyde ise dörtgen biçimindedir. Alt katına dair bir iz bulunmayan kümbette mumyalık katı yer almamakta; kapının eşik seviyesi ise yapının asıl zemin veya oturtmalık seviyesi olarak değerlendirilmiştir.

Hikâyesi

1184–1190 arasında inşa edilen Alaca Kümbeti, kare gövdeden pahlarla oluşturulan sekizgen kasnağa ve piramidal külaha sahip bir Selçuklu anıt mezarıdır. İçte yarım küre biçimli kubbe, köşelerdeki düz pandantiflere otururken döşeme taş kaplamayla düzenlenmiştir. Güneyde üçgen, kuzeyde dörtgen biçimlenen gövde pahlarına karşılık yapıda mumyalık katını gösteren herhangi bir iz bulunmamıştır. Kuzey cephesinin doğu köşesine yakın girişe yedi basamakla ulaşılır; kapı düz silme ile dar ve geniş bordürlerden oluşan kademeli bir çerçeve içine alınmıştır. Beş sıra mukarnaslı kavsaranın ardından bitkisel motifli dar bordür gelir ve yüksek kapı kare planlı ana mekâna açılır. İçeride üç duvarda farklı ölçülerde nişler, güney duvarında sivri kemerli bir niş, batıdaki yüksek niş içinde ise iki dikdörtgen pencere bulunur. Kesme taşla örülen duvarlarda moloz taş dolgu kullanılmış; ahşap pencere çerçeveleriyle kapı kanadı sonradan eklenmiştir. Batı cephesindeki tek satırlık kabartma kitabe, türbeyi Emir Sadreddin Ömer bin Cemaleddin Muhammed’e bağlarken rakamsal bölümde yüzler hanesindeki 5 ile onlar hanesindeki 8 okunabilmektedir. Birler hanesi silinmiş kitabeyle birlikte kayıtlar, yapının Hicrî 580’li yıllarda, miladî 1184’te Emir Celaleddin bin Muhammed için yaptırıldığını göstermektedir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri