Gürcü Osman Paşa Camii

Rehber Notu

Gürcü Osman Paşa Camii (veya Çerkez Osman Paşa Camii, Saray Camii), Mimar Sinan’ın kaleme aldırdığı tezkirelerde yer alan bilgilere göre, 16. yüzyılda Gürcü Osman Paşa tarafından memleketi Kayseri’de büyük mimara inşa ettirilmiştir. Bu cami, şehrin kalbi sayılan At Pazarı’nda, yani bugünkü Cumhuriyet Meydanı’nda yer almaktaydı. Yapı, Daire-i Umur-ı Askeriye II ile Askerî Kışlası I arasında bulunuyordu; günümüzdeki konumu ise Kayseri Valiliği’nin güney kısmında yer alıyordu.

Hikâyesi

Gürcü Osman Paşa Camii adıyla kaydedilen yapı, kaynaklarda Bekir Paşa veya Hükümet Dairesi Camii olarak geçer ve 1234’te (1818-1819) yeniden inşa ettirilmiştir. Kayseri Mutasarrıfı Bekir Paşa’nın yaptırdığı cami, Hükümet Konağı avlusunda askerî ve mülkî dairelerin arasında, bugünkü Kayseri Valiliği’nin güney kesiminde bulunuyordu. Baninin kıble yönündeki sebze bahçesiyle orta kapı tarafındaki bahçeyi satın alıp camiye vakfetmesi, imam ve hatip maaşlarının bu mülklerin kira gelirinden karşılanmasını sağladı. Bitişiğe bir çeşme de yaptıran Bekir Paşa, Kayseri Müftüsü Kavukçuzâde Muhammed Niyâzî Efendi’yi mütevelli ve hatip tayin etti. Cami 1287’de (1870-1871) Mutasarrıf Hilmi Paşa tarafından yenilenip onarıldı. Ali Âtıf Bey dönemindeki 1311 (1893-1894) tamirinde hayırseverlerin katkısıyla çatıya kiremit döşendi ve yazlık bölümün cephesine koruyucu duvar örüldü. Muhtemelen 1925 tarihli fotoğrafta yapının köşk minaresi ile kırma çatısının bir bölümü seçilmektedir. Cami, Albert Gabriel’in 1927 haritasında ve 1933 veya sonrasında TOMTAŞ uçağından çekilen hava fotoğrafında hâlâ görülür. İkinci Hükümet Konağı’nın 1942’deki inşası sırasında artık bulunmayan yapı, 1933-1942 arasında, büyük olasılıkla 1940’lı yıllardaki çalışmalar sırasında yıktırılmıştır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri