Pervane Bey Medresesi

Rehber Notu

Pervane Bey Medresesi, Anadolu Selçuklu Devleti’nin ileri gelen emirlerinden Muînüddîn Süleyman Pervane tarafından Kayseri’de H. 672’ten (M. 1273) sonra inşa ettirilmiştir. Bu yapı, 13. yüzyılda Anadolu’daki eğitim faaliyetlerinin ve ilmî canlılığın sembollerinden biri olarak öne çıkmıştır. Müderrisliğine İran’dan gelerek Anadolu’da önemli bilimsel çalışmalar yapan ünlü matematik, astronomi ve tıp âlimi Kutbüddin eş-Şîrâzî tayin edilmiştir.

Hikâyesi

Pervane Bey Medresesi, Muînüddîn Süleyman Pervane tarafından Kayseri’de H. 672’den, yani 1273’ten sonra inşa ettirilmiştir. İran’dan gelen matematik, astronomi ve tıp âlimi Kutbüddin eş-Şîrâzî medreseye müderris atanmış, açılış dersine Sultan Veled de katılmıştır. Şîrâzî 675/1277’ye kadar burada ders vermiş ve Gevher Nesibe Hatun Tıp Medresesi ile Darüşşifası bağlantılı tıp çalışmaları yürütmüştür. Pervane’nin 1277’de İlhanlılar tarafından idam edilmesinin ardından yapı büyük ölçüde tahrip olmuş, vakıf gelirlerine rağmen yeniden kurulamamıştır. 1500 tarihli tahrir defteri medreseyi Kayseri merkezinde kaydeder; kaynaklar konumu için Kazancılar Çarşısı ile Eskiciler Çarşısı çevresinde farklı yerler gösterir. Mimarisinden yalnız dikdörtgen açıklıklı bir çarşı bölümünün varlığı bilinmekte; malzeme, kitabe, süsleme ve pencere düzeni açıklanmamaktadır. Kalıntılar 1988’de Kayseri Kapalıçarşısı restore edilirken bulunmuş, Müze Müdürlüğü denetimindeki kazı 1988-1989 arasında yapının yaklaşık yarısını ortaya çıkarmıştır. Üzerindeki yapılaşma nedeniyle genişletilemeyen kazının ardından kalıntıların 1991’de yerinde korunmasına karar verilmiştir. 2000-2002 uygulamasında Kapalıçarşı onarılmış, medrese kalıntıları beton plaklarla örtülmüştür. Moluluzade Mahmud Efendi 1716’da medresede bir kütüphane kurarak yaklaşık 100 cilt bağışlamıştır. Kitaplar onun 1718’deki ölümünden sonra Hacı Halil Efendi’nin kütüphanesine, 1917’de Raşit Efendi Kütüphanesi’ne taşınmıştır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri