Helvacı Dede Camii

Rehber Notu

Helvacı Dede Şıh Mescidi’nin kesin inşa tarihi bilinmemektedir; ancak plan ve mimari özellikleri erken dönem mescitleriyle benzerlik göstermektedir. Yapı kare planlı olup moloz taş kullanılarak inşa edilmiştir. Rivayete göre mescit, 13. yüzyılda Kapadokya fatihi olarak bilinen Turesan-ı Veli’nin davetiyle Kayseri’ye gelen gönül dostu Şeyh Hemmet Hü’l Ülvan’ın irşad faaliyetleriyle ilişkilendirilir. Şeyh Hulvan’a dair anlatılan meşhur menkıbede, Hac’da bulunan Tur Hasan Bey’in annesinin sıcak helva temennisi üzerine, bu helvanın Mekke’ye ulaştırılması mucizevi bir olay olarak aktarılır.

Hikâyesi

Helvacı Dede Şıh Mescidi, kesin inşa tarihi bilinmeyen, kare planlı ve moloz taşla örülmüş bir yapıdır. Planı ile mimari özellikleri erken dönem mescitleriyle benzerlik gösterirken yapı, rivayette 13. yüzyılda Kayseri’ye gelen Şeyh Hemmet Hü’l Ülvan ile ilişkilendirilir. Batı cephesindeki giriş, ortasında kare planlı bir ayağın bulunduğu harime açılır. Bu ayak ve yanlardaki yarım ayaklar, kıble duvarına paralel uzanan iki sivri kemeri taşır. Kare kaidelere oturan sekizgen gövdeli sütunların başlıkları baklava dilimli üçgen motiflerle, kemer aynaları ise yuvarlak kabartmalarla işlenmiştir. Güneybatı köşesindeki kesme taş minarenin taş kaidesi üzerinde sekizgen bir petek yükselir. Üç sıra silme, peteği sivrilen külaha bağlarken külahın ucunda bakır alem bulunur. Son onarımlarda mihrap ile minber özgün biçimlerini kaybetmiş, kuzey bölümüne yarım bir mahfil eklenmiştir. Günümüzde ibadete açık mescidin bezemesi kemerler ve sütun başlıklarıyla sınırlıdır. Şeyh Hulvan’a “Helvacı Dede” adının verilmesini açıklayan menkıbe, 13. yüzyılla ilişkilendirilen sıcak helvanın Mekke’ye ulaştırılması anlatısına dayanır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri