Çokgöz Kaya Yerleşimi

Rehber Notu

Çokgöz Kaya Yerleşimi, 1835 yılı civarında Kayseri’ye gelen Fransız seyyah ve arkeolog Charles Texier tarafından kayıt altına alınmıştır. Texier’in aktardığına göre, bölge 1 Ağustos 1835 depreminde ağır hasar görmüş; “Taxiarch köyü” en fazla zarar gören yer olarak anılmış, Kayseri’deki pek çok ev de ciddi biçimde yıkılmıştır. Seyyah, Kızılırmak üzerindeki Çokgöz Köprüsü’nden geçerken köprünün ve çevresinin bir gravürünü çizmiş, ayrıca burada kayalara oyulmuş yeraltı odaları ve geçitlerden söz etmiştir.

Hikâyesi

Çokgöz Kaya Yerleşimi, Charles Texier’in yaklaşık 1835’te kayda geçirdiği kayaya oyulmuş odalar ve geçitlerden oluşur. Texier, 1 Ağustos 1835 depreminde Taxiarch köyünün ağır hasar aldığını ve Kayseri’de çok sayıda evin ciddi biçimde yıkıldığını bildirir. Kızılırmak üzerindeki Çokgöz Köprüsü ile çevresini gösteren gravüründe, su yapısını kaya mekânlarıyla birlikte belgelemiştir. Yeraltı odaları pencerelerden ışık alırken içlerindeki lahitler ve nişler gömü kullanımına, ocak izleri ise barınma ya da sığınma olasılığına işaret eder. Mekânların tarihini saptayamayan Texier, köprü yakınındaki harap evleri, kervansarayları ve kiliseleri de kaydetmiştir. Yamula Barajı’nın 27 Aralık 2003’te su tutmasından önce çekilen fotoğraflarda kıyıdaki küçük oyuklar ile kayaya açılmış delikler görülür. Aynı fotoğraf dizisindeki dikdörtgen planlı yapı kalıntısının doğuya yönelmesi, kilise olarak kullanılmış olabileceği yorumunu destekler. Eski köyün bilinmeyen adına rağmen kervanların uğradığı belirtilirken, ev, kervansaray ve kilise kalıntıları yerleşimin farklı işlevlerini somutlaştırır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri