Tekgöz Köprüsü

Rehber Notu

Tüm uzunluğu 120 m. olan köprünün her iki başlangıcı kaya üzerine oturtulmuştur. Kızılırmak’ın ovadan dağlar arasına girdiği bir boğazda yapılmış olmasıyla isabetli bir yer seçilmiştir. Dik köprüler grubuna giren yapı iki gözlüdür. Ana kemer sivri formdadır. Kemer örgüsü ilk bakışta normal büyüklükteki taşlardan yapılmış görünürse de, yer yer daha ince bir taş örgünün, kemer yüzünü oluşturduğu görülür. Aynı şekilde kemer içinde belli bir yükseklikten sonra taşlar, alttaki taşlara kıyasla daha küçülerek kemeri meydana getirirler.

Hikâyesi

H.599/M.1203 tarihli Tekgöz Köprüsü, Kızılırmak’ın ovadan dağlar arasına geçtiği boğazda 120 m uzunluğunda ve iki gözlü olarak kurulmuştur. Her iki ucu kaya üzerine oturan dik köprünün ana açıklığını sivri biçimli bir kemer geçer. Kemer yüzünde normal boyutlu taşlarla daha ince örgü bir arada kullanılmış, iç kesimde belirli bir seviyeden sonra taş boyutları küçültülmüştür. Ana kemerin iki yanındaki tampon duvarları başlangıçta dik eğimle uzanırken iki ayrı doldurma evresiyle tabliye kısmen düzleştirilmiştir. Farklı duvar işçiliğiyle ayrılan dolgular köprünün ilk eğimini azaltmış, sonraki yenilemelerde tabliye betonarme olarak yapılmıştır. Boşaltma gözü 11,26 m genişliğinde ve 7.50 m yüksekliğindedir; kemer yüzü tampon duvarından dışarı taşırılmamıştır. Boşaltma kemerindeki düzgün taş işçiliği tampon duvarlarında sürdürülmezken onarımlarda düzgün kesme taş kullanılmıştır. Menba yönündeki orta ayak üçgen prizma burunludur; ana gözün solundaki burun çökeltilerle kapanmıştır. Basık prizma külahlı burunlar tampon duvarına yaslanır, iki yandaki kanat duvarları büyük sellerde suyu tutup yönlendirir. Yenilemeler sırasında köprü kenarına yüksek bir korkuluk eklenmiş, mansaptaki orta ayağa ise topuk yapılmamıştır. Dört satırlık Selçuklu sülüsüyle yazılan ve Erciyes Üniversitesi Sabancı Kültür Merkezi’nde sergilenen kitabe, köprüyü II. Süleyman Şah zamanında Kayserili Hacı Alişir bin Hüseyin’in yaptırdığını bildirir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri