Dereköy Yukarı Mahalle Camii

Rehber Notu

Yeri: Rize’nin İkizdere İlçesine bağlı olan, Velku veya Velküy-i İspir isimleriyle de bilinen Dereköy’de Yukarı Mahalle’de yer almaktadır. Tarihçesi: Sırt Mahallesi Camisi adıyla da anılan caminin, medrese giriş kapısının sağında, mermer üzerine günümüz Türkçesi ile yazılmış yazıtta, eserin yapımı 1680 olarak verilmiştir. Mihraptaki kitabede ise sene 1338/1920 tarihi düşülmüştür. Bu iki veri dışında başka herhangi bir kitabe tespit edilememiştir. Yapı ile ilgili üç farklı kayıt tespit edilmiştir.

Hikâyesi

Dereköy Yukarı Mahalle Camii, medrese giriş kapısının sağındaki mermer yazıta göre 1680 yılında yaptırılmıştır. Sırt Mahallesi Camisi adıyla da anılan yapının mihrabındaki kitabede 1338/1920 tarihi bulunurken, bunların dışında başka bir kitabe saptanmamıştır. Velku veya Velküy-i İspir olarak da bilinen Dereköy’e ilişkin 1797 tarihli vesika, caminin İsmail adlı bir hayırsever tarafından inşa ettirildiğini ve baninin hitabet görevini yürüttüğünü bildirir. Bu kayıt nedeniyle, 1680 tarihli önceki caminin yıkıldığı ve yapının 1797’de yeniden inşa edildiği düşünülmektedir. Çepnioğlu Mustafa bin Yakub’un 1882’de köy mescidi için vakfettiği paranın yıllık gelirinin hatibe verilmesi öngörülmüştür. Çepnioğlu İsmail Efendi bin Süleyman’ın 1911 tarihli vakfında ise köy camisine ayrılan paranın yıllık gelirinin imama bırakılması şartı yer alır. Mescidin hayır sahiplerince inşa edildiğini belirten 1882 kaydı ile 1911 vakfı, yapının bu tarihlerde ayakta olduğunu gösterir. Mihrap kitabesindeki 1920 tarihi de caminin 1920’lerde kapsamlı bir onarım geçirdiği görüşünü destekler.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri