Kurtboğan Türbesi

Rehber Notu

Türbe, erken Osmanlı dönemi eseri olup, baldaken tarzda inşaa edilmiştir. 4 büyük taş üzerine pişiş tuğla geçgileriyle örülen türbeyi yine üzeri kurşun kaplı tuğla örgülü kubbe sarar. Anadolu’da ki en büyük baldaken türbelerden birisidir. 2 farklı döneme ait mezar şahideleri Amasya Arkeoloji ve Mumya Müzesi’nde muhafaza edilmektedir. Kurtboğan, Fatih Sultan Mehmet’in de hocası olan meşhur ulu alim Amasyalı Akşemsettin’in babasıdır.

Hikâyesi

Kurtboğan Türbesi, erken Osmanlı döneminde dört büyük taş desteğin taşıdığı baldaken kuruluşla inşa edilmiştir. Desteklerin arasındaki geçişler pişmiş tuğlayla örülmüş, tuğla kubbenin üzeri kurşunla kaplanmıştır. Anadolu’daki büyük baldaken türbeler arasında gösterilen yapıya ait iki farklı dönemden mezar şahidesi, Amasya Arkeoloji ve Mumya Müzesi’nde korunmaktadır. Türbede yatan Şeyh Şerafeddin Hamza’nın 1383’te Horasan’dan gelerek Amasya’nın Kavak bölgesine yerleştiği kaynaklarda aktarılır. Asıl adı Şerafeddin-i Hamza Şami bin Mehmet olan şeyh, Akşemsettin’in babası ve Şehâbeddin Sühreverdi’nin soyundan biri olarak tanıtılır. Pir Şücaeddin İlyas el-Amasi’nin 1402-1406 arasında Şirvan’da bulunduğu, dönüşünde Halveti tarikatını Amasya’ya getirdiği belirtilir. Önce Şücaeddin İlyas’ın müridi, ardından ilk halifesi olan Şerafeddin Hamza’nın 1415 yılında öldüğü kaydedilmiştir. Kurtboğan lakabını açıklayan anlatı, ölüm gecesinde mezarı açan bir kurdun ertesi gün kabrin yanında ölü bulunmasına dayanır. Aynı anlatıda şeyhin mezardan dışarıda kalan elinin yıkandıktan sonra kabir içine çekildiği ve bu olayın birkaç kez tekrarlandığı söylenir. Türbenin taşıdığı ad böylece 1415 tarihli ölümün çevresinde oluşan mezar anlatısıyla ilişkilendirilmiştir. Yapının açık baldaken düzeni, iri taş destekler ile kurşun kaplı tuğla kubbe arasındaki taşıyıcı ilişkiyi görünür bırakır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri