Hacı Beşir Ağa Çeşmesi, Yıldırım

Rehber Notu

Alimleri koruyan bir hayırsever olan Hacı Beşir Ağa, musahip, 1707’de hazinedâr-ı şehriyarî, daha sonra şeyhülharem, 1717’de darüssaade ağası olmuş ve M.1746’da vefat etmiştir. İstanbul’da cami, medrese, tekke, sebil, kütüphane ve ondan fazla çeşme yaptırmıştır. Emirsultan Camii’nin güneydoğu köşesinde, avlu duvarına yaslanmış olan çeşmenin kitabesinde belirtildiğine göre Beşir Ağa, Emirsultan Camii ile türbesini de tamir ettirmiştir.

Hikâyesi

Emirsultan Camii’nin güneydoğu köşesinde avlu duvarına yaslanan Hacı Beşir Ağa Çeşmesi, kitabesine göre H.1156/M.1743 yılında yaptırılmıştır. Darüssaade ağalığına 1717’de getirilen ve 1746’da vefat eden Hacı Beşir Ağa, İstanbul’da cami, medrese, tekke, sebil, kütüphane ve ondan fazla çeşmenin banisidir. Bursa’daki çeşmenin mermer teknesi kabartma bir rozetle işlenmiş, teknenin iki yanına yine mermerden setler yerleştirilmiştir. Dikdörtgen pano biçimindeki ayna taşı istiridye kemeriyle sonlanırken üst ve yan bölümleri rûmî bezemelerle çevrelenmiştir. Ayna taşının iki tarafındaki kabartma selvi motifleri, çeşme cephesinin düşey doğrultudaki bezeme düzenini kurar. Kitabe ile çeşme arasındaki mermer blokta Enbiyâ Sûresi’nin 30. ayetinden suyla ilgili bölüm bulunmakta, ancak ayetteki “cealnâ” kelimesi yazılmamaktadır. Sülüs hatla düzenlenen on altı mısralık kitabe, Beşir Ağa’nın Emir Sultan Camii ile türbesini tamir ettirdiğini ve bu çalışmaların ardından çeşmeyi yaptırdığını bildirir. Metinde çeşmenin suyu Fırat’ın tatlılığıyla ilişkilendirilirken yapı Emir Sultan’ın ruhuna ithaf edilir. Musahiplikten sonra 1707’de hazinedâr-ı şehriyarî, ardından şeyhülharem olan Beşir Ağa’nın görevleri de çeşmenin kitabe metnindeki darüssaade ağası unvanını açıklar.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri