Yoğunhasan Kalesi

Rehber Notu

Kars İli, Sarıkamış İlçesi’nin 42 km güneyindeki Karapınar Köyü’nün (Karahasan) yaklaşık 5–5,5 km güneybatısındadır. Bölgenin belki de en iyi değerlendirilen, en önemli merkezlerinden olan Yoğunhasan, kale, kaya mezarı, yerleşim alanları ve göleti ile komplex bir yapı oluşturmaktadır. Aras Irmağının yaklaşık olarak 1, 5 km. güneyinde yer alan merkez aynı zamanda günümüz modern karayolunun da geçtiği tarihi yolları kontrol altında tutmaktadır. Bu yolun önemi üzerinde sıralanan ve yukarıda ele aldığımız çok sayıdaki merkezle bir kez daha vurgulanmaktadır.

Hikâyesi

Yoğunhasan Kalesi, Karapınar Köyü’nün yaklaşık 5–5,5 kilometre güneybatısında ve Aras Irmağı’nın yaklaşık 1,5 kilometre güneyinde kurulmuş bir kale, yerleşim, kaya mezarı ve gölet bütünüdür. Ana kayaya açılan sur yatakları üzerindeki kale, 27 × 36 metre ölçülerinde iki teras sırası halinde düzenlenmiştir. Aralarında 3–5 metre bulunan teras duvarları savunmayı sağlarken yapıda kurtin ve bastiyon kullanılmamıştır. Dört-beş sırası korunan surların alt kesimi kısmen işlenmiş iri andezit taşlardan örülmüş, üstlerine yüksek kerpiç duvar yerleştirilmiştir. Doğudaki dik kayalıkta bulunan iki odalı mezara, zeminden 55–60 metre yükseğe çıkan oyma basamaklarla ulaşılır. Mezar girişinin önünde 2,70 × 2,50 metrelik alan, 160 × 140 × 40 santimetrelik kapının 90 santimetre üzerinde ise 50 × 70 × 70 santimetrelik aydınlatma penceresi vardır. Tonozlu ana salon 5 × 4,4 metre ölçüsünde ve 3,2 metre yüksekliğindedir; üst bölümünü tek sıra silme dolaşır. Batı, kuzey ve güney duvarlarındaki sekiz niş zeminden 1,4–1,5 metre yüksekte başlar; yaklaşık 70 × 70 santimetrelik nişlerde urne oyukları bulunur. Kuzey odasına 170 × 90 × 50, güney odasına 220 × 180 × 50 santimetrelik kapılar açılır. Kale, MÖ 9–6. yüzyıllar arasındaki Urartu döneminde, Menua’nın MÖ 810–786 yıllarındaki kuzey seferleriyle bağlantılı bir yönetim merkezi olarak kullanılmıştır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri