Ayatrifon Kilisesi

Rehber Notu

Mustafa Kemal Paşa Mahallesi, Kumbaşı sokakta bulunan yapı tescilli kültür varlıkları arasında yer almaktadır. S. Eyice tarafından 1948 yılında tespit edilip yayınlanmıştır (Eyice 1949, 38). 22.50 x 12.50 m. boyutlarındaki kilise kalıntısı kapalı yunan haçı planlı, tek narteksli ve üç apsislidir. Tespit edildiği dönemde fidelik olarak kullanılan alan Cumhuriyet Dönemi’nde park haline getirilmiştir. Yapının günümüze güney yan nef ile narkets kısmının güneybatı köşesi ulaşmıştır (Ermiş 2009, 103-104). Kilisenin tuğla-taş almaşık düzende inşa edilmiştir.

Hikâyesi

Mustafa Kemal Paşa Mahallesi’ndeki Ayatrifon Kilisesi, 22,50 x 12,50 metre ölçülerinde, kapalı Yunan haçı planlı, tek narteksli ve üç apsisli bir yapıdır. S. Eyice’nin 1948’de tespit ederek yayımladığı kalıntının bulunduğu alan, o tarihte fidelik olarak kullanılırken Cumhuriyet Dönemi’nde parka dönüştürülmüştür. Kiliseden bugün güney yan nef ile narteksin güneybatı köşesi ayaktadır. Duvar örgüsünde taş ve tuğla almaşık kullanılmış, içteki ayaklarda bir sıra taşı dört sıra tuğla izlemiştir. Naos; dört sütunun taşıdığı kubbeli kare mekân, beşik tonozla örtülü haç kolları ve köşe hücreleri biçiminde düzenlenmiştir. İlk tespitten sonraki süreçte uğradığı tahribat, bezeme programının sağlıklı biçimde belirlenmesini engellemiştir. Araştırmacıların tarihlendirme önerileri farklılaşsa da yapının 11. ile 13. yüzyıllar arasında inşa edilmiş olabileceği kabul edilmektedir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri