Kazım Taşkent Eskişehir Şeker Fabrikası

Rehber Notu

Mustafa Kemal Atatürk, Türkşeker Eskişehir Şeker Fabrikası’nın kuruluş hazırlıklarıyla bizzat ilgilenmiştir. Dönemin İktisat Vekili Celal Bayar, Kenan Mortan ile yaptığı bir söyleşide şeker fabrikasının yerinin seçimini yaparken Mustafa Kemal Atatürk’ün ulaşım yollarına uzak arazi yerine halkın moralini yüksek tutacak tren ve karayoluyla yolculuk yapan herkesin görülebileceği yere yapılmasını istemiştir. Türkşeker Eskişehir Şeker Fabrikası, üç milyon sermaye ile kurulan “Anadolu Şeker Fabrikaları Türk Anonim Şirketi” tarafından kurulmuştur.

Hikâyesi

Kazım Taşkent Eskişehir Şeker Fabrikası, üç milyon sermayeli Anadolu Şeker Fabrikaları Türk Anonim Şirketi tarafından kurulmuştur. Mustafa Kemal Atatürk, fabrikanın ulaşım yollarından görülebilecek bir yerde inşa edilmesini istemiştir. Kuruluş kararı 10 Ekim 1932’de alınmış, yaklaşık iki aylık inceleme ve görüşmelerin ardından 8 Aralık 1932’de bir Alman firmasıyla anlaşılmıştır. Fabrika alanının belirlenmesi ve satın alınmasını inşa ile nakil işlerinin düzenlenmesi izlemiştir. Temel 1 Şubat 1933’te atılmış, montaj 1 Nisan 1933’te başlamış, inşaat ve montaj 6 ayda tamamlanmıştır. Tesis, İsmet İnönü ile Celal Bayar’ın katıldığı törenle 5 Aralık 1933’te işletmeye açılmıştır. İlk üretim yılında 83 bin 157 ton pancardan 12 bin 124 ton şeker elde edilmiştir. Başlangıçta günlük bin 500 ton pancar işlemek üzere kurulan fabrikanın kapasitesi, yapılan düzenlemelerle ertesi yıl bin 800 tona çıkarılmıştır. Kurulduğu yıl üretim kapasitesi bakımından Türkiye’nin en büyük şeker fabrikası olan tesis, günümüzde günde 8 bin 200 ton pancar işleyebilmektedir. Yılda ortalama 140 gün çalışan fabrika, günlük ortalama bin 200 ton ve yıllık ortalama 150 bin ton şeker üretmektedir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri