Profitis Ilias Kilisesi

Rehber Notu

Profitis Ilias Kilisesi, Balıkesir’in Ayvalık ilçesinde, bugün İlk Kurşun Tepesi olarak bilinen hakim bir yükselti üzerinde yer almış eski bir Rum Ortodoks ibadethanesidir. 1835 yılında üç nefli bir bazilika formunda yeniden inşa edilen yapının, Osmanlı arşiv belgelerinde “kadîmen mevcut” olarak tanımlanması, yerinde Bizans döneminden kalma daha eski bir dini yapının varlığına işaret etmektedir. 1900 yılında belediye mühendisi Nikolaos D.

Hikâyesi

Profitis Ilias Kilisesi, Ayvalık’ta bugün İlk Kurşun Tepesi denilen hâkim yükseltide bulunan eski bir Rum Ortodoks ibadethanesiydi. Kilise, 1835 yılında üç nefli bazilika düzeninde yeniden inşa edildi. Osmanlı arşivlerinde yapının “kadîmen mevcut” diye tanımlanması, aynı yerde Bizans döneminden kalmış daha eski bir dinî yapının bulunduğuna işaret eder. Belediye mühendisi Nikolaos D. Ksyrafiadis’in 1900 tarihli teknik raporu, binadaki ciddi mimari kusurları belirledi. Bu tespitlerin ardından yürütülen restorasyon ve genişletme sırasında kiliseye iki katlı narteks ile anıtsal ön cephe eklendi. Ayvalık’ın 12 mahalle kilisesinden biri olan kompleks, bir şapel, çan kulesi ve mezarlığı da kapsıyordu. Yapı, 1923 yılındaki nüfus mübadelesinden sonra cemaatini kaybetti. Kilise 20. yüzyılın ortalarında bütünüyle yıkıldı; yapıdan bugün somut bir iz kalmadı.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri