Kayırhan Kervansarayı

Rehber Notu

Kayırhan Kervansarayı, 13. yüzyılda Türkiye Selçuklu Devleti’nin güçlü hükümdarı Alaaddin Keykubat döneminde, onun en güvendiği emirlerinden biri hâline gelen Harzemli Türkmen beyi Kayırhan tarafından Kayseri–Sivas yolu üzerinde inşa ettirilmiştir. 1230 yılındaki Yassıçemen Savaşı’nın ardından Anadolu’da güvenlik ve düzenin yeniden sağlanması amacıyla yapılan bu kervansaray, doğu ile batı arasında işleyen kervanlara güvenli bir konaklama imkânı sunmuş, aynı zamanda ticaret yollarının emniyetini güçlendirmiştir.

Hikâyesi

Kayseri-Sivas yolu üzerindeki Kayırhan Kervansarayı, 13. yüzyılda Alaaddin Keykubat döneminde Harzemli Türkmen beyi Kayırhan tarafından inşa ettirilmiştir. Kaynak, yapımını 1230 Yassıçemen Savaşı sonrasında Anadolu’da güvenliğin sağlanmasıyla ilişkilendirir ve yapının kervanlara konaklama sunduğunu belirtir. Kesme taşla örülmüş kalın duvarların içindeki plan, anıtsal girişten ulaşılan geniş bir merkezî avlu çevresinde kurulmuştur. Avlunun çevresinde yolculara ayrılmış odalarla hayvanlar için düzenlenmiş bölümler bulunur. Memlük Sultanı Baybars’ın 1260’taki Ayn Calut Savaşı sonrasında Anadolu’ya geldiğinde yapıda konakladığı aktarılır. Mustafa Kemal Atatürk, 20 Eylül 1928 tarihli Kayseri ziyaretinde kervansarayda Gesi ve çevre köylerin halkıyla buluşmuş, yeni Türk harflerini tanıtarak öğrencilerle uygulama yapmıştır. Özgün konaklama işlevini yitiren yapı günümüzde bakımsız durumdadır ve ahır olarak kullanılmaktadır. Kurt Erdmann, Kargi Han adıyla kaydettiği yapıyı Kayseri’nin 19 km kuzeyinde görmüş ve ziyaretleri sırasında askerî depo olarak kullanıldığını yazmıştır. Erdmann’a göre binanın genel biçimi Osmanlı dönemine aitken arka ve yan cephelerde kaba yontulmuş rustik taş bloklar daha eski bir yapıya işaret eder. Bu blokların bir Selçuklu yapısından devşirilmiş veya özgün konumlarında kalmış olabileceğini ileri süren Erdmann, ayrıntılı inceleme yapamadığını da belirtmiştir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri