Sergis Manastırı

Rehber Notu

Sergis Manastırı, Kayseri’nin doğusunda, Talas ilçesinin kuzeybatı–güneydoğu yönünde uzanan Derevenk Vadisi’nde yer almaktadır. Bu vadi Tavlusun’dan güneye, Zincidere’ye kadar uzanır ve Karasu Çayı’nın aşındırmasıyla oluşmuştur. Vadinin kuzey kesiminde iki yamaç boyunca çok sayıda yapay mağara bulunmaktadır. “Derevenk” adı aslında Ermenice Derevank’tan türemiş olup, “dere” ile Ermenice’de “manastır” anlamına gelen “vank” sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur. Dolayısıyla Derevenk adındaki “-venk” unsuru, vadideki Ermeni manastırına işaret etmektedir.

Hikâyesi

Sergis Manastırı, Derevenk Vadisi’nin tabanından yaklaşık 35 metre yüksekteki volkanik tüf kayaya oyulmuş bir yapı topluluğudur. Kuzeybatı-güneydoğu yönünde 120 metre uzanan cephede, biri kilise olmak üzere vadiye açılan 12 yapı ile arkada iki oda bulunur. Kayaya oyulmuş koridorlar odaları birbirine bağlarken manastırın önündeki geniş patika bugün de kullanılabilmektedir. Kesin kuruluş tarihi bilinmeyen kompleksin 17. yüzyılda faal olduğu, adının Aziz Sergius’a atfedildiği belirtilir. Kilisenin yaklaşık 26,5 metre uzunluğundaki ve 5 metre genişliğindeki nefi beşik tonozla örtülmüş, apsis ile nef duvarları sıvanmıştır. Tahrip edilmiş sunağın üzerindeki pencere apsise açılır; kuzey duvarının bir bölümü ise kaya bloklarıyla kapatılmıştır. Güney duvarındaki odalardan biri hem nefe hem dışarıya geçit verir. Kilisenin iki yanındaki geniş beşik tonozlu galerilerde niş ve zeminde silo bulunmaması, bölümlerin tamamlanmamış ya da kullanılmamış olabileceğini düşündürür. Bazı kapıların arşitravları ile sütunları tek parça bazalttan oyulmuştur. Vadiye açık bir odadaki 19. yüzyıla tarihlendirilen fresklerde Derevenk köyünün iki katlı dinî okulu betimlenmiş, zarar gören resimler Bilgin Yazlık tarafından dijital olarak restore edilmiştir. 1649 tarihli belgeler, manastırın köylerde ev, dükkân ve arazilere sahip bir vakıf düzeniyle yönetildiğini gösterir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri