Melik Gazi Türbesi

Rehber Notu

Malatya’da vefat eden (1134) Emir Gazi’nin cenazesi, Kayseri’ye getirtilerek burada Pınarbaşı ilçesi Pazarören nahiyesinin Melik Gazi köyünde sağlığında yaptırdığı türbeye defnedilir. Eskişehir ile olan bağlantısı nedeniyle bazı yerel kaynaklar ve söylenceler onun Seyitgazi nahiyesinin Arabviran Karyesiyle Çukur Ağıl Karyesi arasında bulunan bir toprak kale civarında vefat ederek (H 529, M/1134) defnedildiğini kaydeder. Malatya ile olan bağlantısı nedeniyle de Seyyid Battal Gazi’nin evladı; Seyyidetü’ş-Şerifetü’l-Aleviyye, Battal Gazi’nin kız kardeşi olup Malatya emiri Ömer b.

Hikâyesi

Melik Gazi Türbesi, Seyitgazi ilçesinin Doğançayır Köyü’nde dikdörtgen planlı, doğu girişli bir yapı olarak yer alır. Doğu cephesindeki kapının yanında bir pencere bulunur; her iki açıklığın üstü, içi doldurulmuş tuğla kemerlerle belirlenmiştir. Horasan harcıyla kurulan duvarların üzerindeki tonoz kemerler, iki yana eğimli toprak çatıyı taşır. Güneye yönelen uzun cephedeki iki pencereden biri kapatılmış, açıklıkların üstündeki dolgulu tuğla kemerler korunmuştur. İç mekânda doğu-batı doğrultusunda tek sanduka yer alırken kireç sıvalı duvarların alt kesimi kırmızıya boyanmıştır. Duvarların üst bölümlerinde kirli sarı, mavi ve yeşil bitki motifleriyle birlikte büyük ölçüde aşınmış eski yazılar bulunur; avluda da çeşitli yapı kalıntıları görülür. Malatya’da 1134’te öldüğü ve Kayseri’nin Pınarbaşı ilçesindeki sağlığında yaptırdığı türbeye gömüldüğü aktarılan Emir Gazi için Eskişehir çevresinde farklı bir ölüm ve defin anlatısı kaydedilmiştir. Yerel anlatı, H 529 ve M 1134 tarihlerini Arabviran ile Çukur Ağıl arasındaki toprak kale çevresiyle ilişkilendirir. Bu defin anlatıları arasındaki ayrılık nedeniyle Eskişehir’de Melik Gazi adına kurulan tekke, gerçek mezardan çok simgesel bir makam tekkesi olarak tanımlanır. Yapının planı, tonozları ve tuğla kemerleri Roma ile Bizans mimari etkileri kapsamında değerlendirilmiştir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri