Tahir Paşa Konağı, Van

Rehber Notu

Tahir Paşa Konağı, geleneksel Van sivil mimarisinin seçkin örneklerinden biri olarak 1880’li yıllarda inşa edilmiş ve 1898–1906 yılları arasında Van valisi olan İşkodralı Tahir Paşa’nın konutu olarak kullanılmıştır. Bu dönem Bediüzzaman Said Nursî gençlik yıllarında yaklaşık on beş kış boyunca burada misafir edilmiştir. Ayrıca Tahir Paşa’nın oğlu ve Said Nursî’nin Horhor Medresesi’ndeki talebesi olan Cevdet Bey daha sonra Van valisi olarak görev yapmıştır. Kazım Karabekir Paşa’nın çocukluk dönemine ait bazı hatıralar da konağın geçmişine dahil olmuştur.

Hikâyesi

1880’li yıllarda inşa edilen Tahir Paşa Konağı, 1898–1906 arasında Van valiliği yapan İşkodralı Tahir Paşa’nın konutu olarak kullanılmıştır. Bediüzzaman Said Nursî gençliğinde yaklaşık on beş kış bu yapıda misafir edilmiş, Tahir Paşa’nın oğlu Cevdet Bey ise daha sonra Van valiliği görevini üstlenmiştir. Ankara Yüksek Anıtlar Kurulu yapıyı 1979’da tescil etmiş; konak 1980’lere kadar ayakta, 1990’lara dek kısmen kullanımda kalmıştır. Düz toprak damlı iki kat, ahşap ve toprak ağırlıklı malzeme ile çamur sıvalı beden duvarlarından oluşmuştur. Doğrudan sokağa açılan girişte avlu bulunmaz; harem ve selamlık ayrımı uygulanmayan planda aile mekânları birlikte düzenlenmiştir. Zemin kat sofasının iki yanına dikdörtgen planlı altı oda bağlanırken tek kollu ahşap merdiven üst kat sofasına çıkar. Misafir kabulü ve uyuma mekânlarının toplandığı üst katta, sofadan sokağa yaklaşık 1,10 metre taşan çıkma köşk adıyla tanımlanır. Üst örtüsünü ve beden duvarlarını zamanla kaybeden konağın mülkiyeti Elmas Öztürk’e aittir. Van Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının rekonstrüksiyonunda geleneksel yapım teknikleri esas alınmış, kaba inşaat yaklaşık yüzde 80 düzeyine getirilmiştir. Yeniden inşa tamamlandığında yapı kültür ve sanat faaliyetleri için kullanılacaktır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri