Ali Rıza Efendi Çeşmesi

Rehber Notu

Aşağı Develi Ulu Camii’nin batı tarafında yer alan Ali Rıza Efendi Çeşmesi, 1904 yılında yaptırılmıştır. Kitabesinde şu ifadeler yer alır: “Huzur-ı Hümâyun muhataplarından ve Meclis-i Tetkikât-ı Şeriyye a’zâ-yı kirâmından faziletli Ali Rıza Efendi’nin hayratıdır. Sene 1904.” Bu yazıt, çeşmenin banisinin Ali Rıza Efendi olduğunu ve yapım tarihini net biçimde ortaya koyar. Çeşme özgün biçimiyle günümüze ulaşmamıştır. 1980’li yıllarda yoldan geçen bir kamyonun çarpması sonucu, ön kısmında bulunan dört sütun ile bu sütunların taşıdığı üst örtü tamamen yıkılmıştır.

Hikâyesi

Ali Rıza Efendi Çeşmesi, Aşağı Develi Ulu Camii’nin batısında 1904 yılında yaptırılmıştır. Kitabe, yapıyı Meclis-i Tetkikât-ı Şeriyye üyelerinden Ali Rıza Efendi’nin hayratı olarak kaydeder ve 1904 tarihini verir. Çeşmenin ilk düzeninde ön cephede dört sütun ve bunların taşıdığı bir üst örtü bulunuyordu. 1980’li yıllarda yoldan geçen bir kamyonun çarpmasıyla dört sütun ve üst örtü bütünüyle yıkılmıştır. Develi Belediyesi’nin daha sonraki onarımında sütunların yerine dört beton kolon dikilmiş, üst örtü de betonla yeniden kurulmuştur. Bu onarımda eklenen beton kolonlar ile beton örtü ilerleyen dönemde kaldırılmıştır. Baninin asıl adı Develizade Ali Rıza olup kendisi 1853’te Yukarı Develi’de doğmuştur. Ali Rıza Efendi, 1868-1880 arasında Kayseri medreselerinde tefsir, hadis ve fıkıh eğitimi görmüş, ardından İstanbul’daki Köprülü veya Beyazıt Medresesi’nde öğrenim görmüştür. Beyazıt Camii’nde İbrahim Hakkı Efendi’den icazet aldıktan sonra dinî dersler vermiş, 1883’te yeniden İstanbul’a gitmiştir. II. Abdülhamid’in maddi desteğiyle 1891-1892 yıllarında Şıhlı’da Hamidiye Medresesi ve üç çeşme inşa ettirmiştir. Aşağı Develi’deki 1904 tarihli çeşme bu üç yapıdan biridir; Şıhlı’daki diğer iki çeşme yıktırılmış, kitabeleri Şıhlı Belediyesi’nde korunmuştur. Ali Rıza Efendi 4 Eylül 1913’te İstanbul’da vefat etmiş ve Yakacık Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri