Alemiberzak Mezarlığı

Rehber Notu

Alemiberzak Mezarlığı, Develi’nin Zile Mahallesi’nde yürütülen belgeleme çalışmalarının ortaya koyduğu üzere, inşa tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 15. ve 16. yüzyıllara tarihlenen mezar taşlarını bünyesinde barındıran köklü bir tarihî alandır. Osmanlı dönemine ait 1757 tarihli Hurufat defteri kayıtlarında Zile’nin Develi’ye bağlı bir karye olarak geçmesi, mezarlığın erken dönemlerden itibaren sürekli kullanım gördüğünü göstermektedir. Mezarlığın mimari dokusu, farklı dönemlere ait mezar taşı tiplerinin bir arada bulunmasıyla dikkat çeker.

Hikâyesi

Alemiberzak Mezarlığı’nda 15. ve 16. yüzyıllara tarihlenen mezar taşları bulunmakla birlikte alanın kuruluş tarihi kesin değildir. Zile’nin Develi’ye bağlı bir karye olarak kaydedildiği 1757 tarihli Hurufat defteri, mezarlığın Osmanlı dönemindeki çevresini belgeleyen yazılı kaynaktır. Belgeleme çalışmasında 122 bezemeli mezar taşı belirlenmiş; bunlar arasında 15. yüzyıl Beylikler Dönemi’ne ait mihrabiyeli taşlar, damgalı bir örnek ve çatma lahit biçimli Türkmen mezarları saptanmıştır. Çatma lahitlerin yüzeylerindeki kabartma ve bezemeler, kaynakta Orta Asya’dan taşınan mezar taşı geleneğiyle ilişkilendirilir. Mihrabiye düzenli taşlar ile farklı süsleme biçimleri, 15. ve 16. yüzyıllardaki sanat anlayışını ve mezar sahiplerinin toplumsal konumlarını incelemek için veri sağlar. Okunabilen 80 kitabe, Zile Mahallesi’nin tarihi ve sosyo-demografik yapısı hakkında bilgiler sunar. Çatma lahit bezemelerinin estampajla kaydedildiği çalışma, Doç. Dr. Aslı Sağıroğlu başkanlığında 10 lisans ve lisansüstü öğrencisinin katılımıyla 10 gün sürmüştür. Mezarlıkta yapılmış onarım veya müdahaleler konusunda doğrudan kayıt bulunmaz; buna karşılık 122 taşın belgelenmesi, 80 kitabenin okunması ve kabartmaların estampajlarının alınması alanın mevcut durumunu kayıt altına almıştır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri