Şeyh Kumari Zaviyesi ve Türbesi

Rehber Notu

Şeyh Kumari Zaviyesi ve Türbesi, Kayseri’nin İncesu ilçesine bağlı Kızılören (Kızılviran) köyü yakınlarında, Omuzu Güçlü Zaviyesi ile aynı bölgede yer almaktadır. Arşiv belgelerinde ilk defa 1570 tarihli tahrirde kaydedilen zaviye, Kara Kinise (Kilise) Mezrası’nın vakfı olarak geçmekte ve bu dönemde harap durumda bulunduğu belirtilmektedir. Aynı kayıtta burada Dervişler Cemaatinin yaşadığı da ifade edilmiştir. 1584 tarihli belgelerde ise mezranın ziraat gelirlerinin zaviyeye ait olduğu, bu vakıf gelirleri sayesinde yapının ve burada yaşayanların desteklendiği görülmektedir.

Hikâyesi

Şeyh Kumari Zaviyesi ve içindeki türbe, Kızılören köyü yakınlarında Omuzu Güçlü Zaviyesi ile aynı bölgede bulunuyordu. Zaviyenin bilinen ilk arşiv kaydı olan 1570 tarihli tahrir, yapıyı Kara Kinise Mezrası’nın vakfı olarak gösterir; ayrıca harap durumdaki zaviyede Dervişler Cemaatinin yaşadığını bildirir. 1584 belgelerinde mezranın tarımsal gelirlerinin zaviyeye ayrıldığı, böylece hem yapının hem de burada yaşayanların vakıf yoluyla desteklendiği kayıtlıdır. Zaviyenin gelirleri 17. yüzyılda Hacı Abdi, Hacı Halil, Hüseyin, Kumari, Döndü ve Fatma adına yazılmış; bu mülkler 1681’de Kara Mustafa Paşa Vakfı’na devredilmiştir. İnşa tarihi belirlenemeyen yapının 1570’te harap halde kaydedilmesi, kuruluşunun 16. yüzyıldan önceye indiğini gösterirken Eretnaoğulları dönemine uzandığı düşünülmektedir. Türbede gömülü Şeyh Kumari’nin kimliği kesinleşmemiştir; ancak vakfın onun adıyla anılması, zaviyenin bu kişi çevresinde biçimlendiğine işaret eder. Bugün ayakta olmayan zaviye ile türbenin yerleşimi ve geçirdiği mülkiyet değişimleri, tahrir belgeleri ile vakıf kayıtlarından izlenebilmektedir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri