Şar Kırık Kilise

Rehber Notu

Şar Komana ören yerinde Orta Çağın başlarına tarihlenebilen en önemli yapı olan “Kırık Kilise” aslen M.S. 4. Yüzyıl ortalarına tarihlenen bir geç antik devir mezar yapısı olup daha sonra tarihi tam belirlenemeyen bir dönemde haç biçimli bir kiliseye dönüştürülmüştür. Doğu ucundaki apsis yapının Geç Dönem’de kiliseye çevrildiğini ve isminin de buradan geldiğini göstermektedir. Kesme taştan dikdörtgen planlı olarak yapılmış anıt mezar kubbesine isabet eden yıldırım nedeniyle yıkılmıştır.

Hikâyesi

Şar Komana’daki Kırık Kilise, MS 4. yüzyıl ortalarında kesme taştan dikdörtgen planlı bir anıt mezar olarak yapılmış, tarihi belirlenemeyen bir evrede haç biçimli kiliseye çevrilmiştir. İlk evrenin tarihi, 311’de Noricum eyaletinde Praeses olan Roma Senatörü Aurelius Claudius Hermodoros’un adını taşıyan kitabeden anlaşılır. Anıt mezarın kubbesi yıldırım isabetiyle yıkılmış; alt bölüm, tonozlu mezar odası ve üst kat cephesinin ilk yapım özellikleri korunmuştur. Kiliseye dönüşüm sırasında yan duvarlar bütünüyle yenilenmiş, doğuya uzanan duvarlarda daha kaba bir taş işçiliği uygulanmış ve kuzey duvarına kapı açılmıştır. Dıştan ve içten yuvarlak doğu apsisi ile önündeki koro bölümü devşirme malzemeyle kurulmuştur. Neflere erişim merdiven ve rampayla sağlanırken kuzeydeki giriş rampasında Orta Çağ mezar taşları döşeme olarak kullanılmıştır. Güney alt katta odalar ve bir merdiven bulunur; Roma mezarının üst katındaki bölümlü tonoz alan kazanmak amacıyla kırılmıştır. Onaylanan projelerin ardından restorasyon 2014 yılı içinde tamamlanmıştır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri