Aya Triada Kilisesi, Alaçatı

Rehber Notu

Alaçatı Beldesi, Yeni Mecidiye Mahallesindedir. Üç nefli, bazilikal planlıdır.Taşıyıcı sisteme kadar yıkılmış olan yapı oldukça harap durumdadır. Kuzeydeki nef diğerlerinden daha belirgin bir şekide görülebilmektedir. Alacaat, Osmanlı dönemİnde yaya-müsellemköyü olarak, bugünkü Alaçatı’nın bİrkaçkİlometre doğusundaki Karaköy’ün yerinde kurulmuştur. Sığla Sancağı’nın 1575 tarİhlİ mufassal tahrir defterine göre, Alacaat’ta 103 vergi mükellefi bulunuyordu. 1830’a doğru, bölgenin âyanı Hacı Memiş Ağa, depremler nedeniyle yoksullaşan Sakız adasındaki Rum nüfusu Alacaat’a davet eder.

Hikâyesi

Aya Triada Kilisesi, Alaçatı’nın Yeni Mecidiye Mahallesi’nde üç nefli bazilikal planla inşa edilmiş bir 19. yüzyıl yapısıdır. İnşaatın 1861’de başladığı, vergi nedeniyle durduktan sonra 1870’te yeniden yürütülüp 1872’de tamamlandığı aktarılır. Emanuel Kalonaris’in ölümü üzerine yapımın Markos Lampaditis tarafından sürdürüldüğü; mermer işlerinin Nikholaos Halepas’a, resim bezemelerinin Ioannis Sitaras ile Sakellarios A. Maglis’e verildiği belirtilir. Doğuda ana apsis ile pastophorion mekânlarının küçük apsis çıkıntıları, kilisenin bu yöndeki cephesini üç parçalı gösterir. Kaba yonu kireçtaşından yığma duvarlarda düzensiz kırık taş ve kiremit parçaları kullanılmış, cepheler kesme taşla kaplanmıştır. Orta nef, yarım daire kemerli küçük kapı ve duvar aracılığıyla apsis içindeki naos bölümünden ayrılır. Siyah, beyaz ve kırmızı çakıllarla oluşturulan geometrik mozaik, apsislerin doğusunda kısmen örtülü zemin üzerinde korunmuştur. Kısmi kazılar iç mekân zeminini doğuya doğru alçalan bir rampa görünümüne sokmuş, taşıyıcı sisteme kadar yıkılan yapıda kuzey nef diğerlerinden daha belirgin kalmıştır. Batı tarafında bulunan iki bezemeli beyaz mermer parçanın kiliseye aidiyeti kesinleştirilmemiştir. Richard Hirsch’in 1911’de avluya bir güneş saati yaptığı, mübadeleden birkaç yıl sonra kilisenin yıktırıldığı bildirilir. Üst örtü, kapı, pencere ve bezeme düzeni ise mevcut duvar kalıntılarından belirlenememektedir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri