Paşa Hamamı, Kahramanmaraş

Rehber Notu

Paşa Hamamı, Maraş’ın en eski mahallelerinden biri olan Kurtuluş Mahallesi’nde yer almakta olup şehrin en eski hamamlarından biridir. Yapının kesin inşa tarihi tam bilinmese de 1500’lü yıllarda yapıldığı düşünülmektedir. Bunun nedeni, Kilis ve Antep’teki aynı adla anılan Paşa Hamamlarıyla plan ve dönem benzerliği göstermesidir. Ayrıca Ahmet Paşa tarafından yaptırıldığı rivayet edilmektedir; kendisi aynı zamanda Divanlı Camii’ni de yaptıran kişidir. Bu yüzden hamama “Paşa Hamamı” denmiştir. Paşa Hamamı, Maraş’ta görülen diğer hamamlardan farklı olarak yıldızvari plan tipine sahiptir.

Hikâyesi

Paşa Hamamı, Kurtuluş Mahallesi’nde yıldızvari planla kurulmuş ve kesin tarihi bilinmemekle birlikte 1500’lü yıllara tarihlendirilmiştir. Bu tarihlendirme, Kilis ve Antep’te aynı adla bilinen hamamların plan ve dönem özellikleriyle kurulan benzerliğe dayanır. Yapının Divanlı Camii’ni de yaptıran Ahmet Paşa tarafından inşa ettirildiği rivayet edilmiş, Paşa Hamamı adı da bu atıfla açıklanmıştır. Maraş’taki dört köşeli eyvanlı hamamlardan ayrılan yıldızvari planın Roma mimarisiyle benzerlik gösterdiği belirtilmiştir. Duvar örgüsünde bordo, krem ve bazalt olmak üzere üç renkte taş kullanılmıştır. Uzun süre Gani Yusufoğlu ailesinin işlettiği hamam, ailenin lakabından dolayı Kel Beyler Hamamı adıyla da anılmıştır. Maraş Millî Mücadelesi sırasında, 7 Şubat 1920’de hamamdan çıkan Gani Yusufoğlu Hayri Bey Ermeni lejyonerlerce öldürülmüş ve başı külhana atılmıştır. Yapı 1950’ye kadar işletilmiş, kubbesinin aynı yıl çökmesinden sonra terk edilerek toprak altında kalmıştır. Üzerindeki toprak 2022’de kaldırılmış ve hamamda temizlik yapılmıştır. 6 Şubat 2023 depreminden sonra koruma ve restorasyon uygulanmayan yapı, hava şartları ile defineci müdahaleleri sonucunda tahrip olmuştur.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri