Atlas Hanı

Rehber Notu

Karaman’ın Ayrancı ilçesine bağlı Hüyükburun köyünde, düz bir ova üzerinde tren yolunun hemen yanında yer alan bu han, Atlas Hanı ( veya Ayrancı Hanı ) olarak bilinmektedir. Merkezinde bir avlu ve etrafında revaklı bölümler bulunan kompakt yapılı han, günümüze nispeten iyi durumda ulaşmıştır. Yapımında spolia taşlar ve kireç harcı kullanılmış, ancak zamanla bazı taşlar defineciler tarafından sökülmüştür. Halk arasında yapının yaşlı bir kadın tarafından yaptırıldığına dair bir efsane anlatılır; günümüzde ise köylüler tarafından koyun ağılı olarak kullanılmaktadır.

Hikâyesi

Atlas Hanı, Ayrancı ilçesinin Hüyükburun köyünde, Karaman-Ayrancı yolu ile demiryolu arasındaki düz ovada kurulmuş avlulu bir kervansaraydır. Ayrancı Hanı adıyla da bilinen yapının kesin inşa tarihi saptanmamış, yaşının yaklaşık 800 yıl olduğu tahmin edilmiştir. Toroslar’dan ovaya inen güzergâhtaki ilk han olan yapı, merkezî avlunun çevresine sıralanan revaklı ve kemerli bölümlerle kompakt bir plan gösterir. Duvarlarda Bizans ve Roma yerleşmelerindeki yapılardan getirilen devşirme taş bloklar ile sütun kaideleri kullanılmıştır. Büyük taş parçaları ve diğer devşirme malzeme, yapım sırasında kireç harcıyla birbirine bağlanmıştır. Bazı duvar taşları zaman içinde defineciler ve hırsızlar tarafından sökülmüş olsa da avlu ile çevresindeki bölümlerin büyük kısmı ayaktadır. Köylüler arasında hanı yaşlı bir kadının yaptırdığına ilişkin bir anlatı bulunur; bu anlatıda yapının banisine dair bir tarih verilmez. Günümüzde kemerli avlu ve revaklı hacimler, Hüyükburun köylüleri tarafından koyun ağılı olarak kullanılmaktadır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri