İngiliz Yağ Fabrikası, Mersin

Rehber Notu

Fabrikaya 1853 yılında İngiliz asıllı Levanten Mr. Gold tarafından başlandığını, Amerikan İç Savaşı sırasında ve o yıllarda işletilmeye başlanmış olduğunu anlıyoruz. Daha sonra “Whittal” şirketinin öncülüğünde 1910 yılında “The Mersyna Oil and Cake Mill Co. Ltd.” (Mersin Yağ ve Küspe Fabrikası Ltd. Şti) tarafından fabrika yeniden elden geçirilerek üretime geçirilmiştir. Whittal’in uzun yıllar bu fabrikayı işletmiş olduğunu anlıyoruz.

Hikâyesi

İngiliz Yağ Fabrikası’nın yapımına Levanten Mr. Gold tarafından 1853’te başlanmış, tesis Amerikan İç Savaşı yıllarında işletmeye açılmıştır. Whittal şirketinin öncülüğündeki The Mersyna Oil and Cake Mill Co. Ltd., fabrikayı 1910’da elden geçirerek yeniden üretime sokmuştur. Tesis ve fabrika, 28 Temmuz 1916’da denizden bir muhribin bombardımanıyla hasar görmüştür. Cumhuriyet’in ilanından sonra Turyağ tarafından çalıştırılan bina, daha sonra Ziraat Bankası’na devredilmiştir. Nebati yağ ve sabun üretimi 1938’e kadar sürmüş, ardından yapı Türkiye Yağ Mamulâtı Sanayi Limited Şirketi’ne kiralanmıştır. İkinci Dünya Savaşı sırasında iç mekânı tadil edilen fabrika, İstanbul’dan Mersin’e taşınan Deniz Astsubay Okulu’nun eğitim binası olmuştur. Askerî depo olarak da kullanılan tesis, işletme sorunları üzerine 1948’de yeniden Ziraat Bankası’na geçmiş, sonrasında Milli Savunma’nın mülkü olmuştur. İngiliz Koloniyal tarzındaki kesme taş yapı yaklaşık 18 x 24 metre ölçülerinde, 432 metrekare oturumlu ve 1500 metrekare arsaya sahiptir. Kesme taş duvarların içindeki özgün taşıyıcı sistem, yüksek kaliteli çelik putrellerle kurulmuştur.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri