Çoban Mustafa Paşa Camii Şadırvanı

Gebze'deki Çoban Mustafa Paşa Külliyesi'nin avlu ortasında bir şadırvan durur. TDV İslâm Ansiklopedisi planını onikigen diye yazar. Altta musluklar, üstte havuzu çevreleyen mermer bir şebeke vardır. Örtü, altı ahşap direğe oturan kırma bir çatıdır. Alınlıklar üçgendir. Aynı madde, şadırvanın cami, türbe ve kervansarayın ana girişi ile aynı eksende durduğunu söyler.

Şadırvanın ait olduğu külliyeyi Çoban Mustafa Paşa yaptırmıştır. Paşa, Yavuz Sultan Selim'in kızlarından Hanım Hatun ile evliydi ve 1529'da öldü. Caminin mermer kitabesinde 930 (1523-24), ahşap kapı kanatlarında 929 (1522-23) okunur. 16. yüzyıl mimar tezkireleri yapıyı Mimar Sinan'a yazar. Ansiklopedi bu aidiyeti erken bulur. Sinan'ın 1523'te bu büyüklükte bir külliyeyi tek başına bitirmiş olması zor görünür. Kabul edilen ihtimal, daha önce başlayan inşaatı tamamladığı ya da yardımcı olarak çalıştığıdır. Süsleme Memlük üslubundadır. Paşa, Mısır valiliğinde malzemenin bir kısmını oradan getirtmiştir.

Yapılar cami ile türbeyi, bir medreseyi, imareti, tekkeyi, kütüphaneyi, dârüşşifâyı, paşanın odalarını, kervansarayı ve çarşıdaki hamamı kapsar. Ölçüsü yaklaşık 117'ye 106 metredir. Gebze'nin kuzeybatısındaki tepede, Anadolu yolundaki kervanlar ve hac kafileleri için bir menzil olarak kurulmuştur.

Ziyaret: Şadırvan cami avlusundadır. Avluya üç kapıdan girilir. Cami ibadete açıktır. Vakit namazında avluyu dolaşırken cemaati rahatsız etmemek gerekir.