Surp Asdvadzadzin Ermeni Kilisesi, Beşiktaş

Rehber Notu

İlk olarak Rahip Krikor Taranağtzi 1623’te Beşiktaş’ta iki papazı olan bir şapelden bahseder. Yeremya Çelebi de Beşiktaş’ta küçük bir kilise olduğuna şahitlik eder. Yeremya Çelebinin tanıklığı 1661 ve 1681-1684 yıllarını kapsar. 18. Yüzyıl tarihçisi Sarkis Tıbir Sarraf-Hovhannesyan’a göre, Beşiktaş’taki kilise 1759’da yıkılmıştır. Şemdanizade Fındıklılı Süleyman Efendi’nin Osmanlıca olarak kaleme almış olduğu tarihten bu yıkılan kilisenin Eğinli Yakup Amira’nın bağışlarıyla yapılmış olduğunu öğreniyoruz. Kilise izinsiz olarak genişletilmiş olduğu gerekçesiyle yıkılmıştı. Kilise 19.

Hikâyesi

Beşiktaş’taki Surp Asdvadzadzin Kilisesi’nin bilinen ilk mekânı, Rahip Krikor Taranağtzi’nin 1623’te iki papazıyla kaydettiği şapeldir. Yeremya Çelebi, 1661 ile 1681-1684 arasındaki tanıklığında burada küçük bir kilise bulunduğunu aktarır. Eğinli Yakup Amira’nın bağışlarıyla yapılan kilise, izinsiz genişletildiği gerekçesiyle 1759’da yıktırılmıştır. Yapı 19. yüzyıl başında ahşap olarak yeniden kurulmuş, 1838’de hassa mimarı Garabed Amira Balyan tarafından kâgir biçimde tekrar inşa edilmiştir. Dışarıdan görülmeyen iç kubbe, kubbeli yapıların yasaklandığı dönemde oluşturulmuş; kubbe ile duvar bezemelerinde Batı üslubu uygulanmıştır. İç duvarlardaki büyük simetrik resimler, 19. yüzyıl ressamlarından Hovhannes Umed Beyzad’ın eseridir. Sarkis Balyan, genç yaşta ölen eşi adına kilisenin yanına Makruhyan Okulu’nu yaptırmıştır. Yapı 1987’de yenilenmiş, avludaki Garabed ve Sarkis Balyan büstleri 1993’te açılmıştır. Son köklü onarım 2013’te tamamlanmış; güney duvarının dışına Harutyun Paşa Dadyan’ın 1830-1901 tarihli mezarı yerleştirilmiştir.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri