Cevher Ağa Çeşmesi

Rehber Notu

Cevher Ağa Camii’nin tam karşısındadır. Çeşme, oldukça büyük bir haznenin önüne yerleştirilmiş bir granit sütundan ibarettir. Bu sütun enlemesine delinerek suyu akıtılmıştır. Sütun üzerinde bir Bizans başlığı bulunmaktadır. Bu sütunun eşleri Cevher Ağa Camii avlu kapısının iki yanında da vardır. Ayrıca bir mermer sütun da Yalnız Selvi Caddesi üzerinde bulunmaktadır. Bu sütun ve başlıkların buradaki bir Bizans mabedinden getirildiği açıktır. Çeşmenin önünde üç yalak vardır. 1967’de tamir edilmiş ve ön yüzü tamamen mermer kaplanmış ve bu sırada bir saçakla da muhafaza altına alınmıştır.

Hikâyesi

Cevher Ağa Çeşmesi, Cevher Ağa Camii’nin karşısında, büyük bir su haznesinin önüne yerleştirilmiş granit sütun biçimindedir. Enlemesine açılan delik, suyun sütun gövdesinden üç yalağa akmasını sağlar; sütunun üstünde ise bir Bizans başlığı bulunur. Benzer iki sütun caminin avlu kapısının yanlarında, bir mermer sütun da Yalnız Selvi Caddesi üzerindedir. Bu sütunlarla başlıkların, aynı yerdeki bir Bizans mabedinden getirildiği belirtilir. Çeşme, 1315’te (1897-98) Sultan II. Abdülhamit’in baş müsahibi Cevher Ağa tarafından yaptırılmıştır. İlk yapımdan 24 sene sonra Cenan-yar Hanım’ın gerçekleştirdiği tamir sırasında sütunun soluna kitabe konmuştur. Kitabede 21 Rebiyülevvel 1339 ve 13 Teşrinisâni 1336 tarihleriyle Cevher Ağa ve Cenan-yar Hanım’ın adları birlikte kayıtlıdır. Yapı 1967’de yeniden tamir edilmiş, ön yüzü bütünüyle mermerle kaplanmış ve çeşmenin üzerine koruyucu bir saçak eklenmiştir. Çeşme ile cami, 1293 (1876) Osmanlı-Rus Harbi sonrasında Bulgaristan’dan getirilerek Muhacir Köyü’ne yerleştirilen Müslüman ahalinin su ve ibadet ihtiyacı için kurulmuştur. Çeşmenin suyu Büyük Çamlıca Tepesi’nin eteklerinden getirilmiştir. Banisi Cevher Ağa, 28 Nisan 1909’da tevkif edilmiş ve Harp Divanı kararıyla idam edilmiştir; mezar şahidesinde 1327 Cemaziyelevveli (Haziran 1909) tarihi yer alır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri