Aya Dimitri Kilisesi

Rehber Notu

Günümüze duvar kalıntıları ulaşan bir Yunan kilisesidir. Arşiv belgelerinden anlaşıldığı üzere Kırkkilise sancağından Ziyo usta adındaki gayrimüslim bir mimar tarafından 1897 yılında yeniden inşa edilmiştir. [1] Söz konusu kilise ile ilgili Üsküp Belediyesi’nden elde edilen 1921 tarihli fotoğraf incelendiğinde ise iki katlı olan kilisenin örtü sisteminde orta kısımda alçak kasnaklı bir kubbe ve bu kubbenin dışında kalan bölümde de kiremitle kaplı olduğu görülmüştür. Ayrıca kilisenin batı bölümünde de çan kulesi olduğu görülmektedir.

Hikâyesi

Aya Dimitri Kilisesi, arşiv belgelerine göre Kırkkilise sancağından gayrimüslim mimar Ziyo Usta tarafından 1897’de yeniden inşa edilen üç nefli bir Yunan kilisesidir. Üsküp Belediyesi’nden alınan 1921 tarihli fotoğraf, iki katlı yapının orta bölümünde alçak kasnaklı bir kubbe bulunduğunu gösterir. Aynı fotoğrafta kubbenin dışında kalan örtünün kiremitle kaplandığı ve batı bölümünde bir çan kulesinin yükseldiği görülür. Yığma moloz taş duvarların kesme taşla kaplandığı, ayakta kalan yapı parçalarından anlaşılır. Temel ve duvar kalıntıları, üç nefli planın apsis, prothesis ve diakonikon çıkıntılarını hâlâ okunabilir kılar. Kalıntılar üzerinde bitkisel süslemeli mermer bir sütun başlığı da bulunmaktadır. Bir dönem cami olarak kullanılan kilise 1940’lı yıllarda bütünüyle yıkılmıştır. Bu yıkımdan sonra yalnız temel kesimiyle ona bağlı duvar parçaları kalmış, apsis duvarları ise 4 metre yüksekliğe kadar ayakta durabilmiştir. 1897’deki yeniden yapım ile 1940’lı yıllardaki yıkım arasındaki evreyi belgeleyen 1921 fotoğrafı, kubbe, kiremit örtü ve çan kulesinin kaybolan üst kuruluşunu tanımlar.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri