Fatih Hamamı

Rehber Notu

Fatih Hamamı, kitabesi bulunmadığından yapılış tarihi kesin olarak bilinmeyen bir hamamdır. Çokgen halvetli, tek fonksiyonlu hamamlar grubunda incelenen yapı, doğu-batı istikametli uzun bir dikdörtgen alana oturan sıralı bölümlerden oluşmaktadır. Hamamın en batısında oldukça büyük bir alanı kapsayan dinlenme, soyunmalık ve soğukluk bölümü yer alır. Bu bölümün doğusundaki ılıklık ve sıcaklık bölümleri aynı oylumu paylaşmaktadır. Külhan bölümü ise hamamın planındaki doğu kenarı bitişiğindedir. Moloz taş malzeme ile yığma usulünde inşa edilen hamamın tonozları ve kubbeleri tuğladır.

Hikâyesi

Fatih Hamamı, doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen planı ve çokgen halvetleriyle tek işlevli hamamlar grubuna girer. Batıdaki kare soyunmalık, dinlenme ve soğukluk işlevlerini birleştirirken doğusunda aynı hacmi paylaşan ılıklık ile sıcaklık sıralanır; külhan ise yapının doğu kenarına bitişir. Moloz taşla yığma olarak kurulan beden duvarlarına karşılık tonoz ve kubbelerde tuğla kullanılmıştır. Beden duvarları dışında ilk düzenini kaybeden soyunmalığı örten ahşap kubbe, ahşap sütunların taşıdığı sekizgen kasnağın daralarak ışık fenerine dönüşmesiyle biçimlenir. Kuzeydoğu köşesindeki geçit, soyunmalıktan tonozlu ve dar ılıklığa, ardından güneydeki iki bölümlü sıcaklığa ulaşımı sağlar. Sıcaklıkta yan tonozlarla desteklenen iki kubbeli halvet hücresi, bunların karşısındaki iki dikdörtgen eyvan, küçük bir göbek taşı ve yedi kurna bulunur. Kitabe bulunmadığı için yapım tarihi kesinleşmemiş; 13. yüzyıl Bizans kökeni önerisine karşı mevcut yapının erken Osmanlı döneminde kurulduğu değerlendirilmiştir. Fatih Sultan Mehmet’in 1461’de burada yıkandığına bağlanan rivayet, korunan kurnayla ilişkilendirilir. Hamam 1978’de onarılmış, sonraki küçük müdahalelerin ardından 2008’de kapsamlı biçimde restore edilmiştir. Kadın ve erkeklere ayrılmış mekânları olmayan yapı, belirli günlerde kadınlara açılarak hamam işlevini sürdürür.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri