Saltuk Gazi Mahallesi Hanı

Rehber Notu

Saltuk Gazi Mahallesi’nde bulunan han, inşa tarihi bilinmeyen, ancak 13. yüzyılda yapılmış olabileceği düşünülen bir yapıdır. Saltuk Gazi Mahallesi’nde, Doğu Kapısı’nın karşısında, surların dibinde yer alan han, dıştan 7.45 x 20.00 metre, içten 5.00 x 19.00 metre ölçülerindedir. Kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen plan şemasına sahip yapı, Anadolu Selçuklu hanlarında tek bölümlü kapalı mekânlı yapı grubu içinde değerlendirilebilir. Yapı dışarıdan düz toprak dam ile örtülüdür; içeriden ise sivri beşik tonozludur.

Hikâyesi

Saltuk Gazi Mahallesi Hanı, kitabesi bulunmamakla birlikte planı ve kesme taş örgüsü nedeniyle 13. yüzyıla tarihlenen tek bölümlü kapalı bir handır. Doğu Kapısı karşısında, sur duvarlarının dibine yerleşen yapı kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Dış ölçüleri 7.45 x 20.00 metre, iç ölçüleri ise 5.00 x 19.00 metredir. Dıştaki düz toprak damın altında sivri beşik tonoz uzanır; örtü, doğu ve batı duvarlarındaki ayaklara basan üç sivri kemerle taşınır. Güney cephesinde ortadaki dikdörtgen giriş dışında bir açıklık yoktur ve duvar içinde yan yana iki niş görülür. Dış yüzlerde kaba yonu taş, iç duvarlarda düzgün kesilmiş iri gözenekli bazalt kullanılmıştır. Lynch, tonozun ortasında ışık ve hava sağlayan kare açıklık ile güneyde bezemeli iki niş tarif etmiş, ancak nişlerin bordür ve silmelerindeki süsler korunmamıştır. Plan, 19. yüzyıl Mirçinge Hanı’nı ve 1237’de II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in yaptırdığı Şarapsa Hanı’nı hatırlatır; kesin yapım tarihini belirleyen kitabe, vakfiye ya da belge yoktur.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri