Aya Panagia Kilisesi

Rehber Notu

Aya Panagia Kilisesi (Yukarı Mahalle Rum Kilisesi), Meryem’in göğe yükseldiğine adanmış anıtsal bir Rum Ortodoks kilisesidir. Bitişiğindeki iki katlı çan kulesiyle birlikte 1837 yılında inşa edilmiştir. Muhtemelen daha önce aynı yerde bulunan küçük bir kilisenin yerine yapılmıştır. Dönemin yasal kısıtlamalarına rağmen inşa edilmiş olması, kubbe ve çan kulesinin sonradan eklenmiş olabileceğine işaret etmektedir. Neoklasik etkiler taşıyan mimarisi, kubbesi ve çan kulesiyle dikkat çeker. Bugün kısmen sağlam durumda olsa da, yapı ahır olarak kullanılmakta ve önemli yapısal bozulmalara uğramıştır.

Hikâyesi

Aya Panagia Kilisesi, Meryem’in göğe yükselişine adanmış ve iki katlı çan kulesiyle birlikte 1837’de inşa edilmiş bir Rum Ortodoks yapısıdır. Daha küçük bir kilisenin yerine yapıldığı düşünülen binanın kubbesi ile çan kulesinin, dönemin yasal kısıtlamaları nedeniyle sonradan eklenmiş olabileceği belirtilir. Doğu-batı eksenindeki plan, üç nefli kubbeli bazilika düzeninde kurulmuş; narteks ve üst kat galerisi yapıya iki katlı bir iç kuruluş kazandırmıştır. Sivri kemerler orta nefi yan neflerden ayırırken yan nefleri beşik tonozlar, apsis önünü ise kasnaklı kubbe örter. Kuzeybatıda bağımsız duran çan kulesi iki katlı ve sekizgen planlıdır. Düzenli kesme taşla yığma teknikte kurulan duvar, kemer, tonoz ve kubbeler metal gergilerle birbirine bağlanmıştır. Kubbe kasnağının pencereleri arasında aziz tasvirleri, pandantiflerle pilasterlerde fresk izleri ve sütun başlıklarında neoklasik ayrıntılar bulunur; fresklerde Bizans ikonografisiyle Batı etkileri birlikte görülür. 1923 mübadelesinden hemen önce bazı freskler kapatılmıştır; günümüzde ahır olarak kullanılan kilisede strüktürel hasar, rutubet, vandalizm ve doğal aşınma, duvarlarla kubbenin yıkılma riskini artırmaktadır.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri