Ali Cafer Kümbeti

Rehber Notu

Ali Cafer Kümbeti, kitabesi bulunmamakla birlikte mimari özelliklerine dayanarak Albert Gabriel, Kayseri Abideleri adlı eserinde bu yapının giriş kapısının mimari tarzına bakarak 14. yüzyılın ortalarında yapılmış olabileceğini belirtmektedir. Bu dönem, Anadolu’da Eratna Beyliği’nin hüküm sürdüğü yıllara denk gelir. Gerçekten de kümbet, Uygur kökenli bir Moğol emiri olan Cafer Bey ile kardeşi Ali Bey için inşa edilmiştir. Cengiz Han’ın torunu Hülagü tarafından kurulan Moğol İlhanlı Devleti döneminde Anadolu’nun genel valisi Çobanoğlu Timurtas (Temürtaş) idi.

Hikâyesi

Ali Cafer Kümbeti, kare kaide üzerinde yükselen sekizgen prizma gövdesi ve dışarıdan sekiz kenarlı piramidal külahıyla 14. yüzyıl ortalarına tarihlendirilir. Albert Gabriel bu tarihlendirmeyi, kitabesi bulunmayan yapının giriş kapısındaki mimari biçimlere dayanarak önermiştir. Kümbet, Uygur kökenli Moğol emirleri Cafer Bey ile kardeşi Ali Bey için Eratna Beyliği döneminde yaptırılmıştır. Yapının 10×10 metre ölçülerindeki ve 2,40 metre yüksekliğindeki oturtmalığı, alt ve üstte profilli kaval silmelerle çevrilidir. Alt bölümde mumyalık, üst kesimde dikdörtgen giriş odası ile sekizgen planlı mescit yer alır; iç örtü kubbe biçimindedir. Kesme taştan örülen gövdenin derin taçkapısı, farklı genişlikte dört bordür ve mukarnaslı başlıklı sütuncelerle sınırlandırılmıştır. Yüzeyden geriye çekilen kapı açıklığının üzerinde Bakara Suresi’nden bir ayet, içteki nişin üstünde ise mukarnaslı yarım kubbe bulunur. Doğu, batı ve güney cephelerindeki üç pencere birbirinden farklı düzenlenmiş, kapının karşısındaki pencereye daha ayrıntılı bir taş işçiliği uygulanmıştır. Pencereleri dışarıdan kaval silmeler, içeriden iki sıra mukarnas kuşatırken alınlıklarda yüksek kabartma rûmî ve palmet motifleri işlenmiştir. Saçak altındaki yazı kuşağı, Bakara Suresi’nin 285 ve 286. ayetlerini sekiz cephe boyunca sürdürür.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri