Hacı İlyas Bey Mescidi

Rehber Notu

Yapımı: 1363 Manisa’da Beylikler dönemine ait kitâbeli en eski yapı olan İlyas Bey Mescidi, son cemaat yerinin dış tarafındaki iki kemerin ortasında yer alan mermere işlenmiş üç satırlık kitâbesinde verilen bilgiye göre 764 yılı Cemâziyelevveli başlarında (Şubat 1363 ortaları) Hacı İlyas b. Mehmed tarafından yaptırılmıştır. Harim kısmı kare planlı ve 7,05 × 7,05 m. boyutlarındadır. Bu bölümün üzerini yüksek kasnaklı bir kubbe örtmekte, kubbeye geçişleri tromplar sağlamaktadır. Mihrabı basit bir niş şeklindedir.

Hikâyesi

Hacı İlyas Bey Mescidi, son cemaat yerindeki üç satırlık mermer kitabeye göre Hacı İlyas b. Mehmed tarafından Şubat 1363 ortalarında yaptırılmıştır. Kitabenin verdiği 764 yılı Cemâziyelevveli başı, yapıyı Manisa’daki Beylikler dönemine ait kitabeli en eski bina olarak tarihler. Harim 7,05 × 7,05 m ölçülerinde kare planlıdır; yüksek kasnaklı kubbeye geçişi tromplar sağlar, mihrap ise yalın bir niş biçimindedir. Doğu ve batı duvarlarındaki iki küçük yuvarlak kemerli pencere harimi sınırlı ölçüde aydınlatır; zeminde dikdörtgen tuğlalar kullanılmıştır. İki küçük kubbeyle örtülen son cemaat yeri, dışarıya açılan iki yuvarlak kemerin yanlarda duvarlara, ortada bodur ve kalın bir sütuna oturduğu bir düzene sahiptir. Bu orta sütun ile akantus yapraklı başlığı Bizans dönemindendir; duvar ortasında küçük mihrap nişi bulunurken kapı doğu kenarına asimetrik yerleştirilmiştir. Dikdörtgen planlı son cemaat yerinin tabanı altıgen tuğlalarla döşenmiş, doğu yanına küçük bir çeşme bitiştirilmiştir. Kesme taş ve tuğlayla inşa edilen mescitte bezeme yoktur; cepheler, kubbe eteği ve çatı seviyesindeki üç sıra tuğla kirpi saçakla biçimlendirilmiştir. Alaturka kiremit örtülü yapı minaresiz tasarlanmış, tek kubbeli harim ile son cemaat yerinden oluşan mescit şeması uygulanmıştır. Kitabe, yapım emrini ve Hacı İlyas b. Mehmed’in adını üç satırlık metinle kaydeder.

Bu bölüm şu kayda dayanılarak yazıldı: Kültür Envanteri